ترجمه به زبان :
  -  Thu 24 Apr 2014-  پنجشنبه 04 ارديبهشت 1393

تماس با ما | تبادل لینک |

RSS


صفحه نخست ›› گنجینه ورزش ›› استانداردها
تعداد بازدید : 8308

استانداردهای عمومی


استانداردهای عمومی

1
پژوهش
استانداردها و ایمنی در اماکن
ورزشی
مجری: بیژن شیری
ناظر:مهدی مرندی
به سفارش شرکت توسعه و نگهداری اماکن ورزشی کشور
1388
(فصل سوم ، استاندارد های عمومی)
2
مطالعه و بررسی شاخصهای استاندارد و ایمنی در اماکن ورزشی
فهرست :
فصل سوم-نتایج به دست آمده از پژوهش-
-1 استانداردهای کلی اماکن ورزشی صفحه 22
-2 انواع ساختمان صفحه 27
-3 انواع ساختمان از لحاظ کاربردی صفحه 31
-4 استانداردهای کلی ورزشگاهها صفحه 33
-5 فضاهای جنبی مورد نیاز کلیه مکان های ورزشی صفحه 35
-6 کف و کف پوش صفحه 37
-7 سطوح ورزشی خاص صفحه 45
-8 سقف و جایگاه استقرار تماشاچیان سالن ها صفحه 49
-9 پارکینگ ها صفحه 50
10 ملاحظات محیطی ویژه ورزش صفحه 53
-11 ایمنی اماکن ورزشی صفحه 58
-12 مقررات ایمنی از حریق صفحه 60
-13 جداول سالن ها صفحه 66
-14 منابع و ماخذ صفحه 68
3
فصل سوم-
نتایج به دست آمده از پژوهش-
استانداردهای کلی-
درحال حاضرباتوجه به تعیین میزان سرانه فضاهای ورزشی وراهبردهای سازمان تربیت بدنی،
مواردبه شرح زیر توسط شرکت توسعه، در دست پی گیری و اجراست:
.( -1 افزایش سرانه فضاهای ورزشی در کشور تا سقف یک متر مربع( 1
-2 احداث اماکن ورزشی به نسبت 30 % فضای سرپوشیده و 70 % فضاهای ورزشی رو باز (این
.( راهبرد با مصوب برنامه چهارم توسعه کشورمغایر است)( 2
افزایش آگاهیهای اجتماعی در باره اثرات فعالیتهای ورزشی در حفظ و ارتقاءسلامتی و توجه
اقشار مختلف مردم ازجمله جوانان به اندام مناسب و موزون باعث تغییر رفتار ورزشی مردم
شده است.در این زمینه رویکرد فردگرایی ایجاد شده،سبب جذابتر شدن فعالیتهای ورزشی
متنوع موجود گردیده است.واین روال باعث تغییر دیدگاههای عرصه کنندگان خدمات ورزشی
شده ،وبه همین دلیل فعالیتهای ورزشی آینده در اماکن و تاسیسات بسیار متنوعتری نسبت به
اماکن و تاسیسات سنتی انجام خواهد گرفت.زیرا نوع ورزشها و زمان بهره مندی از آنها
خصوصا در اوقات فراغت به فضاهای با کیفیت بالا و لوکس نیاز دارد.البته همزمان با با این
تغییرات متنوع نباید از از احداث اماکن و تاسیسات سنتی نیز غافل شد ( 3).ضمن اینکه برای
احداث اماکن ورزشی،علاوه برمطالعات لازم برای تعیین نیاز،مکان یابی و جانمائی،امکان
سنجی،و... برای برنامه ریزی و اجرا باید اقدامات دیگری را انجام داد.از جمله در حال حاضر
در کشورهای پیشرفته برای برنامه ریزی و طراحی از کارگروه های ذینفع نیز بهره می گیرند.
مثلا در امر طراحی،کارگروهی با حضورکارشناس، ورزشکار،مربی و...رشته یا رشته هایی که
قرار است فضای ورزشی آن ساخته شود،جهت تعیین نیازمندیهای ورزشکاران ،مربیان در زمان
آموزش ،تمرین و مسابقات وایجاد شرایط ایمنی وایجاد زمینه های خدمات موردنیاز برای
تسهیل فعالیتهای آنان وحتی جلوگیری از ایجاد مزاحمت برای اهالی محل از نظر رفت و آمد
4
ورزشکاران و تماشاچیان و...تشکیل می گردد( 4).این اقدامات به همراه وجود مدیریت صحیح
بااصول و معیارهای مشتری مداری و ارائه خدمات مناسب ورزشی و غیره، استفاده از محیط را
با کنترل شرائط روانی به وجود می آورد.
به طورمشخص ساخت و تجهیز اماکن ورزشی براساس نیازها جامعه می باشد.ولی علیرغم
اینکه احداث اماکن ورزشی براساس نیازهای برآورد شده بسیار مهم وحساس می باشند، ولی
درطراحی وساخت ازنظر رعایت اصول و مقررات مهندسی، به کارگیری مصالح مرغوب،توجه
به استانداردها، قوانین ومقررات رشته های ورزشی، نصب تجهیزات و...به طوراصولی اقدام
نمی شود .از این رو اماکن ورزشی موجود،ودردست اقدام، بامشکلاتی اساسی درزمینه های
فوق الذکرمواجه هستند،وفاقداستانداردهای لازم برای فعالیتهای ورزشی مفید می باشند.
مدارک رسمی منتشر شده از طرف سازمان های ذیربط کشوردرمورد « استانداردها » (منظور از
مشخصات مصالح وفرآورده ها وروشهای کنترل این مشخصات است.استانداردهای مشخصات،
بسته به موردحاوی تمام یا بخشی ازقیود و شرایط مربوط به ابعاد هندسی، مشخصات فیزیکی،
شیمیایی،مکانیکی و تکنولوژیکی مورد نظر مواد، مصنوعات و تولیدات و رواداری های آن ها
می باشند.دراستانداردهای آزمایش وکنترل مشخصات،روشهای آزمایش مواد، مصالح و فرآورده
ها به منظور بررسی کمی و کیفی مشخصات آنها و چگونگی ارزیابی و پذیرش مواد، مصالح و
« آیین کاربرها » فرآورده ها برمبنای نتایج حاصل از آزمایش ها، شرح داده می شوند. منظور از
مدارک رسمی مربوط به روشهای کاربرد مصالح،مواد و فرآورده هاو قیودفنی است که باید در
موقع کاربرد رعایت شوند.
عموما استانداردها برای تأمین قابلیت کاربرد تولیدات و « بجز صنعت ساختمان » درصنایع دیگر
کالاهاکافی تلقی می شوند.زیرا تولید کننده با رعایت استانداردها و اعلام انطباق تولیدات خود
بااستانداردمشخصی،تلویحاًحداقل کیفیت موردانتظارازآنرا تضمین می کندومصرف کننده با علم
واطلاع از این تضمین تلویحی،متناسب با نیازهای خود، کالای مورد نظر را انتخاب می نماید.
در مواردی هم آیین کاربردها و وآیین نامه ها، به عنوان مکمل به کار برده می شوند ولی در این
.( صنایع کمتر به مقررات و ضوابطی نظیر مقررات ساختمانی برخورد می کنیم)( 5
5
یکی دیگر از مشکلات موجود در ورزشگاه سازی طرحهای معماری است. به طور معمول از
طراحی انبارهای ساده و کوچک گرفته تا طراحی فرودگاه ها، ورزشگاه های کوچک و بزرگ،
پارکینگ های عظیم و طبقاتی و مجتمع های نفتی،گازی،پتروشیمی ومعدنی همه و همه در مقوله
معماری صنعتی جای می گیرند.بی شک به تمام موضوعات ذکرشده قبلی نمی توان یکسان نگاه
کرد.هریک از موارد پیش ذکر شده مشخصات و خصوصیات فیزیکی ویژه خود را دارند که با
دیگری کاملاً متفاوت است و در نتیجه نقش معمار نیز در هر کدام از آنها متفاوت م یشود.
معمار برای شکل بخشیدن به یک ساختمان ازجمله ورزشگاه، می بایست نقشه های تجهیزات،
کانال های برق وتجهیزات جنبی رانیزدر نظرداشته باشد. اگر در ساختمان های معمولی، معمار
تنهابامهندسین سازه،برق و مکانیک هماهنگی انجام می دهد،درای نجا تمام گرو ههای مهندسی
درگیر در روند ساخت و ساز ورزشگاه، نیازهایشان را با معمار در میان می گذارند. مهندسین
ابزار دقیق، متالوژی ، فرایند و بقیه بخش ها همگی نیازهایی دارند که معمار ناگزیر از در نظر
گرفتن آنهاست. در واقع تنها در بخش معماری است که فرم و شکل واقعی هر یک از این
واحدها تجسم می یابد. این فرم ها الزاماً مناسب یا زیبا نیستند. کسی هم به دنبال زیبایی و
خوش فرم بودن ساختمانها نیست، بلکه همه گروه های درگیر، با شتاب به دنبال روش های
ساده وسریعی هستندکه بوسیله آنها بتوان ورزشگاههارا بادرنظرگرفتن نیازها و ویژگی هایشان
برپاسازند.نمی توان این بحث رابه میان آوردکه فرم ارائه شده برای این واحد نامناسب است.
فرم ها کاملاً از ضرورت ها تبعیت م یکنند.در این شرائط در نظر گرفتن حداقل فضای مناسب
برای فعالیتهای ورزشی،اصلی کلی است.دربسیاری ازموارد به دلائل مختلف از جمله نا آگاهی
ازاصول ومقررات بین المللی ورزشهاوفقدان مشاوران ورزشی مجرب،استانداردهای ورزشی
که تاکنون باآن سروکار داشت هایم محو می شوندو استانداردهای جدید جایگزین آنها
می گردند،که هر چندباعث احداث اماکن ورزشی می گردندولی فاقد استانداردهاوکاربریهای
اصلی ورزشی می باشند. معماری در طی روند تاریخی خویش همواره متأثر از فن آوری های
زمانه بوده است، تأثیرات غیر قابل انکار فولاد و بتن در پیدایش معماری مدرن، گواهی است
بر این مدعا. لیکن طی سال های اخیر که پیشرف تهای عمده ای در تکنولوژی ساختمان و
مصالح ساختمانی به وجود آمده است، شاهد حضور تأثیرگذارتری از جلو ههای تکنولوژی در
معماری هستیم، در این میان گاه معماری در سایه تکنولوژی قرار گرفته و گاه تکنولوژی با
6
حضور مؤثر و البته نامحسوس خود در خدمت معماری بوده است.باید توجه داشت که زیبایی
ورزشگاه ها یکی از عوامل مهم جذب و پایداری ورزشکاران است ، و از مهم ترین زمینه های
.( تقویت کمی و کیفی ورزشها می باشد( 5
به طورکلی می توان درموردساخت انواع اماکن ورزشی، که باطرح های مهندسی همراه هستند
(درشرایط فعلی) به موارد زیر اشاره نمود:
الف-عمدتا"تک سالنهای ورزشی با ظرفیت پائین،که با توجه به اهداف کاربری و نظر مدیران
به صورت های زیر ساخته می شوند :
متداولترین سالنهای ورزشی ) ) membran ( 1 طرحهای سوله ای ( سایبانی
از محسنات این سالنها می توان به موارد ذیل Penoum air shelter 2 سالنهای بادی
اشاره نمود :
1-2 : خیلی سریع به بهره برداری می رسد
2-2 : هزینه ساخت آن پائین تر از سایر سازه ها است.
3-2 : تخلیه هوای آن به سهولت انجام می گیرد و قابل تعمیر می باشد.
4-2 : عرض زیاد و ارتفاع بلند می توانند داشته باشد.
آنها سبک و کم وزن می باشند. Tensile 5-2 : قوه کشش
6-2 :سالنهای بادی قابل حمل می باشند.
علاوه برموارد فوق این سالنها سریع الاحداث هستندودر تمام مناطق شهری و روستایی قابل
نصب هستند.
معایب سالنهای فوق :
7-2 : بهره وری آن کم و کوتاه مدت می باشد.
7
8-2 : پوشش گرمایی ضعیف دارند.
9-2 : مشکل انعکاس صدا دارند.
10-2 : در بلند مدت ایمنی لازم را ندارند.
ب-مجموعه های ورزشی باظرفیت بالا (از نظرامکان بهره برداری در رشته های مختلف و
حضور تعدادتماشاچیان بیشتر)که در پروژه های سنگین درسطوح ملی و منطقه ای اجرا می
.( گردند( 6
در حال حاضر ساخت برخی ازورزشگاهها در قالب مجموعه های ورزشی که امکان ارائه
خدمات آموزشی ،تمرینی وحتی مسابقاتی دررشته های مختلف را برای گروههای مختلف با
جنسیتهای متفاوت رادارند، بااستفاده از زمین کم و درارتفاع مورد توجه می باشند که عمدتا
درشهرهای بزرگ که زمین کمیاب و جمعیت فراوان می باشند،می تواننداجرا شوند.
در اجرای راهبرد های مصوب، برای احداث اماکن ورزشی ورزشی متناسب باید به موارد و
نکات زیر توجه نمود:
 انواع سالنهای ورزشی متناسب با کاربری رشته های فعال بایدمد نظرقرار گرفته شوند، از این
رو بابررسی نوع فعالیت ورزشی وکاربری،ساختمانهای ورزشی را می توان به انواع ذیل تقسیم
بندی نمود :
1مراکزملی ومنطقه ای:(امکانات جهت برگزاری مسابقات دریک یاچندرشته،با جایگاه
تماشاچی،امکان ارائه برنامه های تربیت مربی و .... )
-2 مراکز تخصصی ورزشی : ( اختصاصی جهت فعالیت یک رشته )
3 مراکز مدرسه ای یا چند منظوره : ( برای فعالیت چند رشته ورزشی به صورت همزمان )
4 مراکز ورزشی ناحیه ای : ( برای جمعیتهای 25 تا 100 هزار نفر یا شامل شعاع 65
کیلومتری که فعالیتهای چندین رشته ورزشی در آن صورت می پذیرد. )
8
5  مراکز تفریحی  محلی : برای 2 تا 10 هزار نفر (که دسترسی آسان ، انعطاف پذیری و
.( آمادگی برای استفاده های دیگر و چند منظوره بودن از خصوصیات آن می باشد)( 6
در طراحی و ساخت این اماکن اگرچه می توان از سوله یا سالنهای بادی هم استفاده نمود ولی
کارایی لازم را بر اساس دیدگاههای تخصصی معماری و مهندسی و همچنین ورزشی را
نخواهند داشت. بنا براین لازم است با توجه به خصوصیات سازه های موجود برای احداث
اماکن ورزشی متناسب با شرایط آب و هوایی و ویژگیهای زمین اقدام شود. نکته قابل توجه
در ساخت و ساز کلیه اماکن رعایت موارد زیست محیطی و توسعه پایدار است.
ذیلا به طوراختصار ویژگی و خصوصیات ساخت اماکن وانواع ساختمانهااز جمله ورزشگاهها
ارائه می شود:
انواع ساختمان-
درمعنای کلی هرسازه ای را می توان ساختمان نامید،دراینجا منظور از ساختمان بناهای ساخته
شده با مصالح بنایی (آهن، سیمان، گچ، آجر و ...) می باشد.
اصولا ساختمان را از لحاظ مصالح مصرفی و نوع کاربرد آن می توان به دو دسته ازلحاظ
.( مصالح مصرفی و نوع کاربرد تقسیم نمود)( 7
انواع ساختمان از لحاظ مصالح مصرفی-
ساختمان های بتنی-
ساختمانی است که برای اسکلت اصلی آن از بتن آرمه (سیمان، شن، ماسه و فولاد به صورت
میلگرد ساده یا آجدار) استفاده شده باشد.در این نوع ساختمان، سقفها به وسیله تاوه (دال)های
بتنی پوشیده م یشود، و یا از سقف های تیرچه بلوک و یا سایر سقف های پیش ساخته استفاده
می شود. برای ساخت دیوار های جدا کننده (پارتیشن ها) ممکن است از انواع آجر مانند سفال
تیغه ای، آجر ماشینی سوراخ دار، آجر معمولی فشاری و یا تیغه گچی و یا چوب استفاده
.( شود( 7
همچنین ممکن است ازدیوارهای بتن آرمه هم استفاده شود که در این صورت نوع این دیوارها
9
دیواربرشی میباشد.دراین نوع ساختمان برای ساخت شاه تیرهاوستون هاازبتن آرمه (بتن مسلح)
استفاده می شود.ساختمانهای بتنی دارای عمرطولانی،هزینه زیادساخت ومقاومت دربرابر آتش
PSS سوزی می باشند( 7).امروزه یکی ازآخرین فناوریهای به کارگرفته شده سیستم ساختمانی
می باشدکه دارای ویژگیهای زیر است:
ارزان سازی-
براساس مدارک موجود، به کارگیری سیستم پی .اس . اس در دیوار، سقف و کف ، به میزان
%30/4 میلگردمصرفی درساختمان ونیز 15 % هزینه ساخت اسکلت،تاپایان سفت کاری را، کاهش
را می توان صرفه PSS می دهد.بدین ترتیب اولین ومهمترین فاکتور در گزینش سیستم های
جویی در هزینه ها و ارزان سازی ساختمان دانست.
سبک سازی-
باکاهش ضخامت دیوارخارجی وداخلی،حذف اندودهای اضافی ونیزکاهش دانسیته کفسازی،
بارمرده ساختمان به میزان 370 کیلوگرم برمترمربع،کاهش می یابد.این تقلیل بار،معادل اختلاف
بارمرده ساختمان درکشور ژاپن نسبت به سیستم ساختما نسازی سنتی ایران است. همچنین در
باایجاد سطوح صاف در ساختمان، هرگونه نماسازی با کمترین ،PSS سیستم های ساختمانی
ضخامت ووزن قابل اجرامی باشد،وامکان بهره گیری ازکف پوشهای ورزشی و تشکهارا تسهیل
می نماید.بدین منظورتوصیه می گردد از اندودهایی با ضخامت کم برای نمای ساختمان استفاده
گردد.
مقاوم سازی-
نظربه اینکه مقاومت میدان قابها به هنگام زلزله،تأثیرمنفی درحرکت آزاد سازه دارد؛ لذا استفاده
از مصالح خرد شونده درمقابل فشار ازطریق آیین نامه 2800 زلزله ایران توصیه نمی گردد. بدین
منظور،بتن سبک این سیستم،درردیف مصالح خردشونده درمقابل فشار، جای گرفته و می تواند
نقش بسیار بالایی درمقاوم سازی بنا برعهده گیرد.از سویی دیگر،باتوجه به این اصل که نیروی
ناشی اززلزله ، ارتباط مستقیم با وزن ساختمان دارد، لذا با کاهش چشم گیر وزن در سیستم
پی.اس.اس مقاومت سازه بنا به هنگام وقوع زلزله افزایش می یابد.
سهولت اجرای سیستم تأسیسات مکانیکی و برقی-
3 سانتی متر در داخل پانلهای / با وجود سوراخهایی به قطر 5 ،PSS در سیستم های ساختمانی
10
دیواری، نیازی به لول هگذاری در دیوار نم یباشد. وجود حفره های بزرگ در سقف نیز جاسازی
هرگونه تجهیزات ولوله های مکانیکی رامیسر میسازد.همچنین بااستفاده ازفوم بتن در کف سازی،
امکان طراحی سیستم گرمایش به طریق ازمیری ، حذف رادیاتور و نتیجتاً کاهش هزینه به طور
قابل ملاحظه ای فراهم می گردد.
سرعت اجرا-
نظر به اینکه، با شروع عملیات ساختمانی در پ یسازی، امکان ساخت قطعات سقفی و دیواری
درکارخانه های سبک سازه مقدورمی باشد، بنابراین با کاهش 30 % زمان اجرا، صرفه جویی قابل
.( توجهی در زمان اجرا، امکانپذیر می باشد( 8
ساختمان های فلزی-
دراین نوع ساختمان ها برای ساختن ستون ها و پل ها از پروفیل های فولادی استفاده می شود.
دوبل و یا بال پهن های تکی استفاده I در ایران معمولا برای ساختن ستون ها از تیر آهن های
می نمایند.برای اتصالات ازنبشی-تسمه و برای زیر ستون ها از صفحه فولادی استفاده می شود
ومعمولا دو قطعه را به وسیله جوش به هم متصل می نمایند (استفاده از پرچ یا پیچ و مهره نیز
متداول است).
هدف از اسکلت فلزی -
اصولاًبه علت کم بودن مقاومت فشاری و عدم مقاومت کششی مصالح آجری،ساختمانهایی
که با این نوع مصالح ساخته می شوند،با ارتفاع کم بوده و مسلما نمی تواند مرتفع و دارای
طبقات متعدد باشد.چنانچه خواسته شود بنائی در چند طبقه به صورت اسکلت آجری ساخته
شود،بایستی ضخامت دیوارها در طبقات تحتانی بیشتر ودر طبقات بالاوآخر جهت بار دادن به
ستونها و دیوارهای آجری از 35 سانتی متر کمتر نباشد .
نتیجتاًدر این بناها اولا" دیوارها،فضای زیادی را اشغال می نمایند.دیگر اینکه سرعت ساختمان
سازی بااسکلت بنایی(ماسونری)بسیارکندوطولانی خواهد بود.از این رو متخصصین به این فکر
افتادندتاساختمانهایی بسازندکه اولاً تاب فشاری  کششی و خمشی مصالح ان از ساختمانهای
آجری بیشتر و کاربرد آن سریع تر باشد .
11
درپی این نتایج،تحقیق ازمصالح فولادی که دارای مقاومت تحمل بارهای : فشاری  کششی
برشی میباشنددنبال شدوبدین ترتیب ساختمان فلزی درطبقات متعددبا اشغال فضاهای بسیارکم
. ( و کاربرد سریع به وجود آمد( 9
مزایا و معایب ساختمانهای فلزی-
الف-مزایا-
-1 استحکام و خواص خوب مکانیکی - از قبیل مقاومتهای فولاددر کشش و فشار ، عملکرد
تقریباً یکسان در فشاروکشش( بر عکس ) بتن وقابلیت تغیر شکل زیادورفتارالاستیک.
-2 سازه ها به علت تولید فولاد درکارخانه کنترل کیفیت دارای عملکردپیش بینی شده بهتری
است.
-3 امکان توسعه سازه وجود دارد.
-4 اتصال چند قطعه به یکدیگر بصورت سریع وجود دارد.
-5 امکان پیش ساخته کردن قطعات در خارج از محل احداث بنا وجود دارد.
-6 سرعت نصب افزایش می یابد.
-7 فضای کمتری اشغال می گردد.
-8 هزینه کمتری را نیاز دارد.
-9 قابلیت کاربرد مصالح در ارتفاع زیادوجود دارد.
ب- معایب -
-1 حساسیت فولاد در برابر رطوبت و ابجاد زنگ زدگی.
12
-2 لزوم حفاظت از قبیل ضد زنگ و رنگ آمیزی.
-3 نیاز به حفاظت در برابر اتش سوزی.
.( -4 نیاز به کنترل زیاد بر روی نحوه اتصالات، مخصو صاً جوشکاریها)( 9
ازانواع دیگر ساختمانها می توان به ساختمان های آجری، ساختمان های خشتی و گلی و
ساختمان های چوبی اشاره نمود که هرکدام دارای ویژگیهای خاصی هستند و اگر چه با آنها
می توان فضای ورزشی ساخت، ولی عمدتا از بتون و فلز برای احداث اماکن ورزشی استفاده
می شود. اماکن ورزشی را می توان ساختمانهای ترکیبی نامید، زیرا ممکن است این اماکن از
.( دو یا چند نوع از انواع ساختمان های فلزی-بتنی و یا فلزی-آجری و ... ساخته شوند( 7
انواع ساختمان از لحاظ نوع کاربرد-
ساختمان ها از لحاظ کاربرد به انواع ساختمان های مسکونی، اداری، بیمارستان ها، انبارها،
مدارس و مکان های عمومی مانند باشگاه ها و ورزشگاه ها و ... تقسیم می شوند.در انتهای این
بخش تاکیدمی گرددکه توجه به فناوریهای نوین درصنعت ساختمان برای افزایش کیفیت
ضروری است زیرا امروزه استفاده از فناوریهای نوین در سب کسازی و مقاوم سازی ساختمان
در برابر زلزله نقش مهمی را ایفا م یکند.
در این پژوهش، ابعاد و فضاهای کاربردی برای ساخت اماکن ورزشی (تدوین شده) معادل
حداقل های لازم برای آن مکان م یباشد ،که بر اساس روشهای مهندسی تخمین زده شده است
و لذا با توجه به عوامل متعدد که در طراحی معماری دخالت دارند، مانند: شکل زمین احداث،
نورگیری و دسترسی ها ... می توانندتغییر کنند.
نکته اصلی که درطراحی فضاها از جمله فضاهای ورزشی و نصب تجهیزات باید در نظرگرفته
شود،رعایت استانداردهامی باشد بنابراین لازم است تعریف روشنی از استاندارد ارائه شود.
درتعریف،استانداردمدرکی است دربرگیرنده قواعد،راهنمایی هایاویژگی هایی برای فعالیتهایا
نتایج آنها به منظوراستفاده عمومی ومکررکه ازطریق همراهی فراهم وبه وسیله سازمان شناخته
13
شده ای تصویب شده باشد. هدف از آن، دستیابی به میزان مطلوبی از نظم در یک زمینه خاص
است.استانداردبایدمبتنی برنتایج علوم،فنون تجربیات ودرراه ارتقاءمنافع مطلوب جامعه باشد.به
:( طورکلی نتیجه استاندارد سازی افزایش بهره وری است که از روشهای زیر انجام می گیرد)( 10
-ارائه روش های صحیح محاسبات فنی.
-تعیین قواعد عمومی ، مشخصات وویژگی های محصول.
-یک نواختی و هماهنگ سازی در اقدامات واجرا .
-گردش صحیح اطلاعات و جلوگیری از اتلاف سرمایه و زمان.
-کاهش قابل توجه هزینه ها از طریق کاهش انواع و سپس تولید انبوه .
اما منظور از استانداردهای ورزشی نیز باید مشخص باشد.بنا بر تکلیف قانونی مشخص شده در
.( برنامه چهارم این استانداردها باید به تصویب هیئت دولت نیز برسد)( 1
براساس نظرات وزمینه های مختلفی که درساخت اماکن وفضاهای ورزشی ازجانب سازمانهای
مختلف درگیراین پروژه ها(کوچک وبزرگ)باید اعمال شود،مواردزیربه عنوان استانداردهای
ساخت این اماکن و فضاها قابل تامل است:
-1 وسعت وتناسب زمین برای احداث فضای ورزشی موردنظر،نظیر قابلیت در دسترس عموم
قرارداشتن ،وجودامکانات وتسهیلات عبور و مرور ،پارکینگ ، داشتن امکانات ایمنی و
بهداشتی وفضای سبز برای حضور تعداد قابل توجهی از ورزشکاران و علاقمندان(این موارد
برگرفته از قوانین شهرسازی موجود در شهرداریهامی باشد).
-2 اجرای پروژه ها باطراحی ورعایت مقررات ملی ساختمان ،(مبحث مقررات ملی و ضوابط
عمومی ساختمان دربرگیرنده مجموعه ای ازقوانین وضوابط فنی،اجرایی وحقوقی لازم الرعایه
درطراحی،نظارت واجرای عملیات ساختمانی اعم ازتخریب ،نوسازی ،توسعه بنا،تعمیر و
مرمت اساسی ،تغییر در کاربری وبهره برداری وتجهیز ساختمانها بااهداف تامین ایمنی
14
،بهداشت،بهره دهی مناسب،آسایش وصرفه اقتصادی می باشد)ازجمله درمباحث مختلف
تخصصی مانندطراحی ساختمانها در برابر زلزله (استاندارد 2800 )،طرح واجرای ساختمانهای
بتون آرمه،طرح واجرای ساختمانهای فولادی،بارهای وارد بر ساختمان و........
-3 طراحی اماکن ورزشی بادرنظرگرفتن اندازه های استاندارد زمین های ورزشی
(آموزشی،تمرینی و مسابقاتی) مطابق قوانین ومقررات مصوب فدراسیونهای جهانی،و ملی که
مورد تایید کمیته بین المللی وملی المپیک باشند.
-4 رعایت اصول ایمنی، باتوجه به تعریف" ایمنی"محفوظ و مصون بودن از خطر ،
.( درسلامت بودن ازهرچیز ،درامان بودن،آسوده خاطروبی خوف بودن استعمال می شود)( 11
این اصول دراماکن ورزشی شامل رعایت مواردمربوط به حفظ فواصل استانداردایمنی
درزمینهای ورزشی ،نظیر فاصله خطوط زمین از دیوار و اجسام سخت، تماشاچیان، میزداوران
و برگزارکنندگان مسابقات ،دسترسی سریع و سهل به رختکن توسط ورزشکاران ومربیان
وداوران و......وهمچنین فضاهای مناسب ورود و خروج تماشاچیان بدون ارتباط مستقیم با
ورزشکاران،مربیان،داوران وبرگزار کنندگان مسابقات،وامکان تخلیه ورزشگاه در حداقل زمان
و بدون ایجاد مشکل و احتمال بروز آسیب، بعد از پایان مسابقات و یا بروز موارد پیش بینی
نشده و حوادث احتمالی و در نهایت امکان حضور عوامل امدادی در زمان بروز حوادث می
.( باشد.البته توجه به سایر نکات ایمنی مانندپروتکلهای ایمنی آتش نشانی نیزباید مد نظر باشد( 6
با توجه به موارد فوق استانداردهای کلی برای احداث اماکن و فضاهای ورزشی ارائه می
گردد:
استانداردهای کلی ورزشگاهها :
الف:محل احداث- جهت انتخاب محل مناسب برای ایجادورزشگاه بایدبه شرایط و موقعیتهای
زیر توجه ودقت داشت :
15
1 اندازه: زمین مورد نظر بایددارای قابلیت احداث اماکن ورزشی استاندارد با گنجایش کافی
دررشته های مختلف،و کلیه فضاهای جانبی نظیر رختکن،دوش،اداری،پارکینگ و...... را داشته
باشد،(نیازمندیهای استاندارد به طور کامل در بخش اماکن ورزشی رشته های مختلف بحث
خواهد شد ) .
2 موقعیت(انتخاب زمین ورزشگاه):مکانهای ورزشی علاوه بردرنظرگرفتن وضعیت و موقعیت
جغرافیایی نظیر آب وهوا ،از نظرموقعیت جغرافیای شهری( محلی)نیز دارای دسترسی آسان
برای بهره برداری بوده و نباید در کنارمراکز عمومی پر رفت و آمدو یا مراکزی که نیازمند
آرامش هستندنظیر بیمارستانها، احداث گردندوارجح آن است که در کنار مراکز آموزشی نظیر
مدارس،دبیرستانها و دانشگاههاساخته شوندو دسترسی لازم به معابرسهل الوصول نظیر بزرگ
راهها و خیابانهای اصلی را داشته باشند.
-3 جانمایی بنا(تعیین محل احداث بنا):بایدبه نحوی باشد که ازعوارض زمین برای طراحی و
ساخت نهایت استفاده شده و از عوامل مصنوعی( ساخت وساز)در تکمیل آن بهره گیری شود
وبه عواملی نظیر آفتاب،باد و باران توجه گردد.
4 امکان ایجاد،یادسترسی به پارکینگ و فضاهای عمومی را داشته باشند.
ب:قابلیت تغییردرنوع استفاده ازورزشگاهها(استفاده چند منظوره )در رشته های مشابه پیش
بینی شده باشد.(استانداردهای مربوط به این موضوع ارائه خواهندشد .)
ج :درساخت ورزشگاهها حفظ اصول ومسائل امنیتی وذخیره وکاهش مصرف انرژی رعایت
گردد.
5 تمامی ورزشگاهها باید دارای فضاهای اداری ،شامل بخش مدیریت و کارکنان باشند.در
مجتمعهای کوچک بهتر است اتاق مدیر مشرف به سالن باشد.
6 در احداث اماکن ورزشی به سایرفضاهاشامل محل رختکن،سرویسهای بهداشتی،انبار،
.( آبدارخانه،بوفه و... توجه گردد،(استانداردهای این قسمتها نیز ارائه شده اند) ( 3و 6
16
در این تحقیق ،شاخصهای استانداردمواردشش گانه اشاره شده بالا، به همراه اطلاعات لازم
برای تهیه نقشه های مهندسی بناها و برای سالنهای تک رشته ای وسایر اماکن و فضاهای
ورزشی به طور کامل بررسی شده و معیارهای اشاره شده براساس شاخصهای جهانی و آخرین
اطلاعات و ارقام دربخش هر یک از رشته های ورزشی ارائه می گردد.
فضاهای جنبی مورد نیاز کلیه مکانهای ورزشی-
علاوه برموارد ششگانه فوق اماکن ورزشی بسته به نوع برنامه ریزی برای بهره برداری به
فضاهای جنبی دیگری نیز نیاز دارند که در زیر به بخشی از آنها اشاره می شود:
-1 فضاهای کافی برای آمادگی ، تمرین ، نرمش و آمادگی ورزشکاران قبل از انجام مسابقه-علاوه بر زمین
مسابقات باید برای آماده و گرم کردن تیمها در هنگام مسابقات رسمی، فضاهای جداگانه ای
برای انجام تمرینات در این زمینه وجود داشته باشد.ضمن اینکه برخی رشته ها مانند وزنه
برداری رسما به این اماکن نیاز دارند.
-2 محل توزین ورزشکاران و وسایل مربوطه به مسئولین مربوطه-ورزشکاران برخی رشته ها باید از
وزن خاصی برخوردار باشند،بنابراین در ورزشگاهها باید محل ویژه ای نزدیک سالن اصلی به
این موضوع اختصاص یابد.ضمن اینکه درتمرینات، ورزشکاران باید قبل و بعد از تمرینات
وزن شده و نتایج برای آگاهی مربیان ثبت گردند.
-3 فضای پزشکی و کمکهای اولیه-فضاهای مورد لزوم برای معاینات پزشکی وارائه کمک های
اولیه شامل محل قرار گرفتن وسائل وتجهیزات کمکهای اولیه،درنظر گرفتن مکان برای ارائه
کمکهای اولیه نزدیک وهمسطح با فضای ورزشی ، سالنها، استخریا زمینهای بازی ومورد توجه
قرار دادن موارد زیر:
الف) تابلویا تابلوهای مربوط به کمکهای اولیه در محلهای مناسب نصب گردند.
ب) امکان استفاده از دستشویی برای مصدومین وجود داشته باشد.
17
120 )برای راهروها ،به عنوان cm 90 برای درها و cm ج) دسترسی به مسیرهای پهن (پهنای
حداقل ابعادبرای بهره برداری از برانکارد در حمل مصدومین میسر باشد.
د) امکان دسترسی سریع و آسان به آمبولانس وجود داشته باشد.
ه) اندازه وطرح اتاق کمکهای اولیه بستگی به ورزشگاه ،رشته های ورزشی فعال در آن و
حجم تماشاچیان دارد.
.( از این فضاها برای نمونه گیری خون و ادرار برای کنترل دوپینگ هم استفاده می شود )( 3
-4 فضاهای سرویس و رختکن برای داوران ، مربیان و ورزشکاران- متناسب با نوع ورزشها وتعداد
ورزشکاران اندازه رختکنها تعیین می شوند.مسیر عبور و مرور ورزشکاران باید از مسیر
تماشاچیان مجزا باشد.آینه ،موخشک کن،آب سرد کن ،کمد(به تعداد مورد نیاز) و... وسایل
مورد نیازرختکن است. نصب آینه دررختکن ضروری است وبهتراست تمام قد وفاصله آنها
30 ) درنظر گرفته شود.قرار دادن آب سردکن درمحل cm ازسطح زمین ، 12 اینچ (تقریبا
عبورومرور استفاده کنندگان باید موردتوجه قرار گیرد ونصب آن نباید دررختکنها باعث
ازدحام جمعیت وشلوغی شود.ساخت رختکنها ودوشها درکنارهم و دسترسی آسان به
1 تا 2 متر / هردوباید مورد توجه قرارگیرند.بطورکلی فضای رختکن برای هرنفرورزشکار 75
مربع درنظر گرفته می شود..
-5 فضای اداری برای داوران، ارباب رسانه ها و تجهیزات ارتباط جمعی-داوران مسابقات رسمی باید
دارای اتاق ویژه با مسیر اختصاصی دور از دسترس تماشاچیان و نزدیک ورزشکاران باشند
.خبرنگاران نیز در ورزشگاههایی که مسابقات رسمی در آنها برگزار می شود به محل
اختصاصی برای ارسال اخبار و وقایع مسابقات نیاز دارند.
-6 فضای انباری برای نگهداری وسائل ورزشی و سایر وسایل مورد نیاز-وسایل و تجهیزاتی که در
تمرینات مورد استفاده قرار می گیرند در زمان تغییر فعالیتهای ورزشی در سالنهای چندمنظوره
و یا برگزاری مسابقات باید از محیط سالن و محل برگزاری مسابقات خارج شوند. بنا بر این
18
برای حفظ آنان و بهره برداری بیشتر باید محل و انبار خاصی داشته باشند.در این انبار می توان
.( سایر تجهیزات مخصوص مسابقات واداری را نیز نگهداری نمود( 3و 6
-7 کف و کفپوش-زمین ها و سطوح ورزشی از عناصر تعیین کننده کیفیت ورزشها می باشند،
در حال حاضر دامنه وسیعی از سطوح وجود دارند، زیرا ورزش در تمام شرایط جوی و در
تمام مکانها اعم از باز و سرپوشیده انجام می شود.ضمنا فشار تمرینها و مسابقات بر امکانات
ورزشی زیاد است ،زیرا مسابقات زیادی در طول سال برگزار می شود. .ضمناارائه سطوح
جدید با کیفیت نو و چگونگی هماهنگی آنها با ورزشهای مختلف مورد توجه می باشد.وبا
وجودتلاشهای انجام گرفته برای ارزیابی کیفیت سطوح ورزشی به روشی عملی و تکرار پذیر
، هنوزهم نوآوری،پیشرفت و توسعه بر اساس سعی و خطا انجام می گیرد. در سالهای اخیر
تلاش زیادی برای تدوین استاندارد کیفیت سطوح ورزشی صورت گرفته و اینک رعایت این
استانداردها، تضمین کننده ایمنی بازیکنان در ارتباط با آسیب های مرتبط با سطوح
ورزشی،نقش تعیین کننده دارد.
عملکرد سطوح ورزشی دارای دو پارامتر است:میزان جهندگی سطح و میزان پیچش بین پا و
سطح. برای تعیین میزان جهندگی یک سطح از وسیله ای استاندارد به نام"قهرمان برلین"
استفاده می شود.به طور خلاصه "قهرمان برلین"به عنوان وسیله ای برای کسب اطمینان از
مطابقت رفتار دینامیکی سطح با استاندارد،به خوبی عمل می کند.
اما پارامتر دوم یعنی پیچش سطح تقریبا مهمتر از میزان جهندگی سطح است.زیرا موارد زیادی
وجود دارد که در آنها سطوح به عنوان عامل آسیبهای زانو در اثر قفل شدن پا در سطح در
.( حین یک مانور گردشی ،شناخته شده اند)( 12
استفاده ( Din برای آزمون کیفیت تمامی زمینهای مصنوعی ازآزمونهای استاندارد ( 18365
می شود.البته کف پوشهای فضاهای ورزشی رو باز برای ورزشهای توپی،مانندوالیبال ،بسکتبال
تبعیت می کنند. (DINENISO و.. ازاستاندارد ( 9000
19
( 18035/ کف پوشهای پیست های دو ومیدانی (داخل سالن و محوطه رو باز )از استاندارد( 6
پیروی می کنند.چمن های مصنوعی از استاندارد( 18035 ) پیروی،و برای کف پوشهای داخل
.( 18032 ) باید اعمال گردد( 13 / سالن استاندارد( 2
آزمونهایی که برای استانداردهای فوق بر روی سطوح مختلف ورزشی انجام می شوند عبارتند
از :
.( Shock Absorbtion ) 1 -جذب ضربه
.( Vertical Deformation) -2 تغییر شکل عمودی
. (Thickness) -3 ضخامت
. (Rotational Resistance) -4 مقاومت در برابر چرخش
. (Ball Rebound) -5 برگشت توپ
. (Residual Deformation) -6 مقدار باقی مانده از تغییر شکل تحت نیرو
. (Impact Strength) -7 قدرت مقابله با فشار
. (Dynamic Friction) -8 اصطکاک موثر
در ( Din 18032/ در ادامه معیار کارایی کف پوشهای سالنهای ورزشی در قالب استاندارد ( 2
قالب جداول ویژه معیارهای آزمایشی آنها ارائه می شود: برای آزمایش کف پوش هادرقالب
استانداردیاد شده دوقطعه مورد نیاز می باشد،یک قطعه برای نسخه استانداردهای مقبول تا سال
و قطعه بعدی برای نسخه استاندارد ( Din 18032/2- 1999 به عنوان استاندارد اولیه ( 1999
.( مورد استفاده قرار می گیرد( 12 ( Din 18032/2- های جدید ( 2001
20
13)( ( Din 18032/2- آزمایشهای مورد نیاز استاندارد ( 1999
نوع آزمایش مساحت قابل
ارتجاع
نقطه قابل
ارتجاع
ترکیب
%53 %53 % کاهش نیرو (حداقل) 53
%53 %53 % برگشت توپ (حداقل) 53
3/ 2 حداکثر 0 / تغییر شکل عمودی(حداقل) حداقل 3
%53 - % مساحت دندانه گزاری(حداکثر) 53
دستورالعمل 1 نا محدود نا محدود نا محدود
دستورالعمل 2 نا محدود نا محدود نا محدود
1500N 1000N 1500N فشار غلطک
0/ مقاومت لغزشی حداقل 5
0/ حداکثر 7
0/ حداقل 5
0/ حداکثر 7
0/ حداقل 5
0/ حداکثر 7
21
( Din 18032/2- و ( 2001 ( Din 18032/2- جدول اختلافات بین ( 1999
( Din 18032/2- استاندارد( 2001 ( Din 18032/2- ضوابط و معیارها استاندارد ( 1999
تغییرشکل عمودی
2 میلی متر / میانگین کلی کف حداقل 3
میانگین هر نقطه نا محدود نا محدود
مساحت تغییر شکل
% میانگین کلی کف حداکثر ارزش 15
% میانگین هر نقطه نا محدود حداکثر 15
% دستورالعمل 1 نا محدود حداکثر 20
% دستورالعمل 2 نا محدود حداکثر 20
% دستورالعمل 3 اندازه گیری نمی شود حداکثر 20
% دستورالعمل 4 اندازه گیری نمی شود حداکثر 20
کاهش نیرو
% میانگین کلی کف حداقل ارزش 53
% میانگین هر نقطه نا محدود حداقل 53
برگشت توپ
% میانگین کلی کف حداقل 90
% میانگین هر نقطه نا محدود حداقل 90
0/ 0 و حداکثر 6 / 0 حداقل 4 / 0 و حداکثر 7 / مقاومت لغزشی حداقل 5
در کشور ما آزمایشگاههای کنترل استاندارد در خصوص وسایل و تجهیزات ورزشی از جمله
کف پوشهای ورزشی وجود ندارد،از اینرو توصیه می شود استفاده از کف پوشهای استاندارد
خارجی و یا ازتولیدات داخلی شرکت هایی که تحت لیسانس تولیدکننده های خارجی که
دارای استاندارد های فوق می باشند،استفاده شود. کف سالنها متناسب با نوع کاربری برای
استفاده ازکف پوشها و تشکها بایدآماده و تجهیز گردند.کف پوشها باید دارای خصوصیات و
ویژگیهای مناسب باشند از جمله عکس العمل درست نسبت به توپ و غلتش آن،لغزش کف
22
کفشهای ورزشکاران و داوران،چرخ دستگاهها و سایرتجهیزاتی که ممکن است بر روی آن
قرارگیردیا از روی آن عبور کنند و همچنین داشتن ایمنی لازم در برخوردهای ورزشکاران با
زمین(زمینهای چمن طبیعی و مصنوعی که در ورزشهای مختلفی مانند فوتبال،گلف،هاکی
.( و....مورد بهره برداری قرار می گیرندنیز دارای خصوصیات خاصی هستند)( 14
کف پوش سالنها باید دارای ویژگی های خاصی باشند که از جمله آنها می توان به مقاومت
مناسب در بهره برداری مدام،عایق صوتی بودن،قابلیت پاکیزگی و تمیز شدن آسان و کاهش
میزان اصطکاک آنها اشاره نمود.ضمن اینکه رنگهای زنده کف پوشها در ایجاد محیط مطلوب
برای پرداختن به فعالیتهای جسمانی ورزشکاران در سطوح مختلف و حضور تماشاچیان
موثراست.ترکیب مواد پلی یورتان و پلاستیکهایی از نوع پلی اتیلن و پلی پروپیلن در کف
پوشهای ورزشی ازبروز انواع آلودگیها و تخریب سریع آنها جلوگیری می کنند.استفاده از انواع
به دلیل وجود حلقه های بنزنی و تولوئنی درآنها، غیر بهداشتی وبرای pvc مواد پلی مری
سلامتی انسان مضرمی باشند،کف پوشهای چوبی نیز علیرغم محسنات ویژه از نظر قیمت و
هزینه های نگهداری ونفوذ برخی حشرات در آنها،دارای موارد قابل توجهی می باشند.
بهتر است برای کف پوش سالنها از سیستمهای یک پارچه بدون درز استفاده شود تا از
انباشت گرد و غبار و سایر آلوده کننده ها از جمله انواع قارچها و باکتریها در درز بین
قسمتهای مختلف کف پوشها جلوگیری به عمل آید.ضمن اینکه این سیستمها با تغییرات آب
وهوا دچار انقباض و انبساط نمی شوند و از عمر بیشتری برخوردارند.در صورت بهره گیری از
سیستمهای دیگر از جمله پارکتهای رولی باید به طور صحیح و دقیق نصب گردند و فاصله
بین قسمتهای مختلف وجود نداشته باشد.ضخامت کف پوشها اگر با لایه های شوک پد همراه
باشد ایمنی بیشتری را برای ورزشکاران در هنگام فعالیت ایجاد می کند. ویکی از موارد
استاندارد بودن سالنهای ورزشی به استفاده از انواع مرغوب کف پوشها واجرای صحیح آن
مربوط می باشد ( 15 ) .جداول زیر ( 6)گرچه قدیمی هستند ولی به دلیل فقدان شرایط استاندارددر
کشور قابل توجه می باشند.
23
خصوصیات اصلی کف زمین های ورزشی براساس انواع فعالیت های ورزشی
خصوصیت کف
نام ورزش
دوام و
استحکام
نسبی
قابلیت بر
جهندگی
مقاومت
گردشی
میزان
سختی
مقاومت
سرندگی
قابلیت
چرخش
مقاومت
نسبی
نشست
خصوصیت
انعکاسی
کف
بدمینتون *** ** * *** ***
مطابق
استاندارد
بسکتبال *** ** * *** * *** *** *** × * *** مشت زنی
*** *** × ** *** شمشیربازی
دوچرخه
سواری
***
*** *** * *
*** *** × × *** سوارکاری
*** *** × * *** ژیمناستیک
هندبال *** ** ** * *** * *** هاکی *** *** ** * *** * *** *** *** × * *** جودو
تنیس روی میز *** ** * ** *** تنیس *** ** ** ** *** والیبال *** ** * *** *** وزنه برداری *** * * *** *** *** *** × × *** کشتی
دو و میدانی *** ** ** *** ***
*** * ** × *** اسکیت
فوتبال *** ** * ** *** * *** *** × *** ** ** *** اسکواش
مضر × ***زیاد ** متوسط * کم
24
رنگ کف زمینهای ورزشی
رنگ خط کشی
ردیف نام ورزش رنگ کف
عرض خط
کشی
(میلیمتر)
بین المللی
و ملی
استانی و
منطقه ای
محله ای
و تفریحی
1 سوارکاری روشن
2 اسکیت آزاد
3 بدمینتون
سبز یا آبی
تیره
38 سفید سفید زرد
4 بسکتبال
دو رنگ با
با کنتراست
50 مشکی آبی تیره
سفید یا
رنگهای
روشن
5 مشت زنی ازاد
6
تیراندازی با
کمان
7 تنیس
سبز یا
آجری
50 و 100 سفید سفید سفید
8 تنیس روی میز
نه روشن و
نه تیره
9 جودو سبز یا سفید قرمز قرمز قرمز
10 دو ومیدانی تیره 50 سفید سفید سفید
11
دوچرخه
سواری
قهوه ای
روشن
50 سفید سفید سفید
12 ژیمناستیک آزاد
13 شمشیربازی
روشن و
متالیک
50 سفید سفید سفید
14 فوتبال سبز 80 سفید سفید سفید
15 کاراته سبز 50
25
16 کشتی زرد 100 سفید سفید سفید
17 والیبال سبزیا آبی 50
سبز یا
سفید
سبز یا
سفید
سبز یا
سفید
18 وزنه برداری آزاد
19 هاکی تیره 50 و 80 سفید سفید
نارنجی یا
آبی
روشن
20 هندبال سبزیا آبی 50 زرد
زرد و
مشکی خط
چین
نارنجی
مصالح کف سالن ها
نوع مصالح کف قابلیت برجهندگی سختی مقاومت سرندگی
بتن زیاد زیاد خوب
اسفالت کمتر از بتن کمتر از بتن خوب
چوب کمتر از اسفالت کمتر از اسفالت ضعیف ولی قابل
اصلاح
بلوک ترکیبی
کمتر از بتن
بیشتر از چوب
کمتر از بتن خوب
پلی مرها کمتر از چوب کمتر از چوب خوب
فرش بافت ها کمتر از چوب کمتر از چوب متغیر
26
سطوح وررزشی خاص-
برخی رشته های ورزشی مانند فوتبال،گلف،هاکی و راگبی از سطوح ورزشی دیگری که
عمدتا چمن هستند استفاده می کنند .در گذشته فقط چمنهای طبیعی مورد استفاده بود ولی
امروزه از چمن مصنوعی نیز بهره برداری می گردد.
نوع آماده سازی زمین،کاشت و نگهداری زمینهای چمن در گذشته با روشهای امروزی
کاملامتفاوت گشته است. امروزه فوتبال در بالاترین کیفیت بر روی زمینهای چمن طبیعی که
کاملا رشد کرده و آماده شده،بازی می شود.این چمن بر روی زمینی متشکل از 85 تا 90
درصد شن و ماسه درجه بندی شده ،کاشته می شودتا اجازه داده شود آبهای ناشی از آبیاری و
بارندگی به سرعت از سطح چمن به پائین نفوذ کند.درصورتی که نورآفتاب وآب کافی وجود
داشته باشداین چمن کاملا یکنواخت رشد می کند که برای دویدن مناسب است،وتوپ در این
چمن اندکی بالاتراززمین قرار می گیردو بازیکنانی که در حین دویدن سرنگون شوند برروی
آن سر خورد و این موضوع باعث ایجاد برش در چمنها و بیرون زدن مایع درون الیاف آنها می
شود.ازاینرو به دلیل روان کاری شدن سطح تماس از آسیب رسانی به ورزشکار جلوگیری،وبه
همین ترتیب چمن در زیر پای بازیکنی که ناگهان حول محور بدن می چرخد تا حدودی
همراه با جهت ورزشکار برش خورده و سبب محدود شدن پیچش پا و کم شدن نیروی
گشتاوری وارده به مفاصل ناشی از چرخش پا و در نتیجه کاهش احتمال بروز آسیب می شود.
این حالت هادرچمن های قبلی نیزموردانتظاربودولی به دلیل استفاده نکردن ازتکنولوژی روز و
تغییراتی که درزمین های چمن به وجودمی آمد،نتایج چمنهایی که با روشهای جدید کاشته می
شوند را نداشتند.
به دلیل فرسایش بیش ازحد زمینهای چمن طبیعی در برخب نقاط زمین از جمله جلوی دروازه
ها و دایره میانی ویا بارشهای سنگین باران که موجب گل آلوده شدن زمینها گشته و از
برگزاری مسابقات جلوگیری و در نتیجه برنامه های مسابقات را مختل می نمود وهمچنین کم
ابی در برخی مناطق برای این ورزشها از چمن مصنوعی بهره برداری شد.
27
نسل اول زمینهای مصنوعی نیزدارای مشکلات زیادی بود.زیرا در آن سیستمها فرشی از الیاف
پلیمری که با ماسه درجه بندی شده پر شده بود ،پهن می کردند.هر بازیکنی که بر روی چنین
زمینی سرنگون می شد دچار ساییدگی و خراش در عضو تماس یافته با زمین می گردید. به
همین دلیل بازیکنان برای حفظ سلامتی خود از زدن تکلهای لغزشی خودداری می
کردندوکیفیت بازی آنان دچار تغییر شده بودزیرا توپ رابیشتر روی زمین گردش می دادند و
به همین نسبت روی زمین سفت بیشتر می دویدند(برخی تخمینها تا 50 درصد بیشتر از زمینهای
چمن طبیعی)که باعث خستگی و از پا افتادن بازیکنان می شد.در آن چمنها موارد دیگری نیز
قابل توجه بود از جمله اوج گیری بیشتر توپ در هنگام برخورد با زمین و بروز نا همواری در
زمین به دلیل ناشناخته بودن روشهای نگهداری زمینها،ایجاد می شد.
برای رفع مشکلات زمینهای چمن طبیعی و مصنوعی امرزه از روشهای ویژه ای بهره برداری
می کننددر زمینهای چمن طبیعی، آماده سازی بستر ونوع چمن دارای پیشرفت دائمی بوده
است،ازجمله برای تخلیه آب و عاری نگه داشتن زمین ازایجادشبنم،سیستمهایی باطراحی های
جدید و ابتکاری نظیر زیر سازی زمینهابا ماسه دانه بندی شده و کاشت چمن به صورت رول
که درکمترین زمان، امکان پهن کردن درکل یا بخشی اززمین البته قبل از انجام بازی وجود
دارد.روش یگر تولید چمن همرا با خاک (خاک از نوع بستر زمین)در یک جعبه مربع شکل
می باشد.کل زمین از طریق کنار هم چیدن جعبه ها در هم قفل شونده ایجاد می شود. در این
سیستم ،محلهای آسیب دیده از طریق تعویض جعبه ها بازسازی می شوند.بدین ترتیب زمین
همواره آماده استفاده است.در روشی دیگربرای تقویت زمینهای چمن طبیعی آرایه ای از
فیبرهای عمودی به فواصل 2 سانتی متر از هم و در عمق 20 سانتی متری و با ارتفاع 2 سانتی
متر از سطح زمین با بستر شنی ،کاشته می شوند.در این حالت تنها 3درصد از زمین را الیاف
پلی پروپلین تشکیل می دهند و به دلیل رشد چمن در چند روز قابل تشخیص از چمن
نخواهند بود.در این صورت سطح مانند یک زمین معمولی خواهد بود و انجام تکلهای لغزشی
در آن بدون بروز آسیب بوده و در عین حال به دلیل پایداری چمن ،میزان خسارت به سطح
توسط "Master grass" نیز به مقدار قابل توجهی کاهش می یابد.این نوآوری به نام
درامریکا ارائه شده اند.زمینهای چمنی که با این روش تقویت Swi درهلند و Desso کمپانی
شده باشندعلاوه بر ایجاد سطحی ایده ال برای بازی با کیفیت، از لحاظ کمی نیز میزان بهره
28
برداری را تا سه برابر یک زمین تقویت نشده افزایش می دهد.این چمن به عنوان زمین چمن
تمرینی برای 900 ساعت استفاده در هر فصل یا 17 بازی در هفته مناسب است.
در مورد زمینهای چمن مصنوعی نیز،اقداماتی انجام گرفته است از جمله ایجاد یک لایه ضربه
با استانداردهای ایمنی برای کاهش یا خنثی کردن ضربات ناشی از برخورد (shook pad) گیر
با زمین و تولید کفش و لباسهای ویژه بازی در زمینهای چمن مصنوعی،ضمن اینکه در
استانداردهای جدید بر نحوه حفظ و نگهداری زمینهای چمن مصنوعی تاکید می شود در حالی
که در گذشته این زمینها با عنوان "عدم نیازمند به نگهداری" و یا"نیازمند حداقل نگهداری "
تبلیغ می شدند.
نسل کنونی چمنهای مصنوعی (نسل سوم) دارای خاب بلندی هستند. ماده پرکننده در آنها
ترکیبی از شن های سیلیسی وذرات لاستیکی است که هرگز فشرده نمی شوند.انواع جدید نخ
ازجمله نخهای تشکیل شده ازچندین مونوفیلامنت به همراه سیستم های لایه گذاری پیشرفته،
ویژگی های بهینه ای به این چمن ها می دهد. ضریب اصطکاک پایین، اتصالات مناسب و
خواص مربوط به انعکاس توپ در آنها با چمن های طبیعی برابری می کند و اینها همه سبب
شده اند که امروزه از چمن های مصنوعی به عنوان یک پوشش مطلوب در زمین های فوتبال
استفاده شود. در حال حاضر استادیوم های بزرگی در سالزبرگ، اتریش و برن (در سوئیس) با
چمن های مصنوعی مجهز شده اند.
از چمن های مصنوعی با خاب کوتاه در زمین های مخصوص ورزش هایی چون هاکی،
تنیس، کریکت، بیس بال، گلف و ... که در آنها بازیکن تماس مستقیم با سطح زمین ندارد،
استفاده می شود. بنابراین در این چمن ها اهمیت مسئله سایش به اندازه چمن های مورد
استفاده در زمین فوتبال آن قدر زیاد نیست، اما در عوض ویژگی های مربوط به انعکاس توپ
و یکنواختی سطح از اهمیت بیشتری برخوردارند.
زمین های دارای چمنهای مصنوعی ،( FIH ) جالب است که اخیراً فدراسیون بین المللی هاکی
راتنهاسطوح موردتأییدبرای مسابقات هاکی اعلام نموده است.چمن های مصنوعی موردمصرف
در ورزش هاکی را می توان بدون استفاده از پرکننده های شنی سیلیکونی نیز تولید کرد.
PP و PE امروزه این گونه چمن ها به جای پلی آمید اغلب از نخ های خام و یا تکسچره شده
29
و بسیار شبیه چمن های مصنوعی با خاب بلند ساخته می شوند .
مقاومت در برابر اشعه فرابنفش-
در بعضی ازنقاط و کشورها مانند کشورهای اروپای شمالی، کمبود نور خورشید مانع از رشد
چمنهای طبیعی می شود، حال آن که در برخی مناطق مانند نواحی جنوب استوا، نور و گرمای
شدید و آب وهوای خشک، رشد آنها رابا مشکل مواجه می نماید. در هر کدام از این مناطق،
چمن های مصنوعی می توانند جایگزین مناسبی برای چمن های طبیعی باشند. اما دوام این
کفپوش ها به مقاومت نخ های موجود در ساختمان آنها در برابر اشعه ماوراء بنفش وابسته
است. همچنین به دلیل این که نخ ها در معرض هوای آزاد قرار دارند، خواص فیزیکی شان
ممکن است دچار تنزل شود. با استفاده از رنگدانه های با ثبات و مواد شیمیایی مقاوم کننده
در تولید نخ های مورد مصرف در چمن های مصنوعی می توان بر این مشکلات غلبه نمود.
امروزه با تولید چمن های مصنوعی ساخته شده از این نخ ها، حتی مناطقی مانند کشورهای
عربی و استرالیا که دارای آفتاب شدید هستند، توانسته اند از این چمن ها استفاده نمایند.
تابش سطحی یعنی آفتابی که به زمین می رسد، نه تنها به عرض جغرافیایی بستگی دارد، بلکه
به میزان ابر آلودگی متوسط در آن منطقه و مقدار رطوبت هوا نیز وابسته است. تولید کنندگان
چمن مصنوعی برای سنجش مقاومت نخ های مورد مصرف خود، از دستگاه:
استفاده می کنند که توسط آن، درصد تغییرات استحکام کششی نخ Weather-O-Meter
ها پس از 13000 ساعت قرار گیری در این دستگاه، اندازه گیری می شود . نخ هایی که
استحکام کششی آنها به بیش از 50 % مقدار اولیه می رسد، از نظر استاندارد:
مورد تأیید هستند. این درصد، میزان مقاومت B1-53387former DIN- / 2-4892N ISO
نخ ها در برابر اشعه فرابنفش به مدت 10 سال، در صورتی که به طور میانگین در معرض
واحد Klangley 100 قرار گیرند، را نشان می دهد. لازم به ذکر است که Klangley/year
تشعشع خورشید مساوی یک گرم کالری است.
درمورد دو و میدانی نیزپیست های مدرن دویدن،دارای لایه یا لایه های الاستومرپلی اورتان که
گهگاه باریزه های لاستیک پرمی شوند بر روی بسترهای جامد هستند.ضخامت کلی پلی اورتان
معمولا 13 میلی متر است .مهم ترین ویژگی های مسیرهاکه موردتوجه ورزشکاران است میزان
30
جهندگی آنها یعنی میزان برگشت ازتغییرفرم تحت فشاراست.میزان جهندگی پیست ها باید در
حدی باشد که انرژی ورزشکاران را جذب ننموده و هدر ندهد( بیش ازحد نرم نباشد )و برای
دوندگان استقامتی نیز آسیب های ناشی از ضربات بیش از حد وارده به پاهایشان را به وجود
.( نیاورد(بیش از حد سفت نباشد)( 12
استاندارد پیستهای دو ومیدانی نیز در چارچوب آزمایشهای دستگاه "قهرمان برلین" قابل
اندازه گیری است.
-8 سقف سالنها-
سقفها می توانندنمایان(غیر کاذب)یاکاذب (غیر نمایان) باشند، سقفهای نمایان درهنگام ساخت
اقتصادی هستندوازنظرنگهداری،رسیدگی ودستیابی آسان می باشند.ساختاراین سقفها ونحوه
قرارگرفتن کانالها به گونه ای است که باعث جمع شدن گردوخاک و وارد آمدن ضرر وزیان
به توپها می شودو نور طبیعی را بطور یکنواخت درتمام سالن پخش نمی کنند.
سقفهای معلق یا ( کاذب)نیز در سالنهای ورزشی مورد استفاده قرار می گیرندکه مزایای آن
عبارتند از: مانند یک صافی مسطح، باعث جذب صدا می شوند، زمینه تلفیق نور طبیعی
ومصنوعی را فراهم می کنند، لبه ها وقسمتهای که برای توپها خطرناک هستند،حذف وپنهان
می شوندو کانالها ولوله های توکار به هر نحو دلخواه درآنها قابل نصب هستند.
این سقفها دارای معایبی نیز هستند که عبارتند از:کانالها وتجهیزات نیازمند حمایت می باشند
وهزینه زیادی نیز دارند،کنترل ورسیدگی مداوم به وضعیت سقف مشکل است و بالاخره.نصب
چنین سقفهای پرهزینه وگران است.از این گونه سقفها،به خاطر مزایایی که دارند،برای مسابقات
.( رسمی استفاده می شود( 6
-8 جایگاه استقرار تماشاچیان برای افراد سالم و معلول-
سکوهای تماشاچیان بایدحداقل دارای ارتفاع 55 تا 60 سانتیمترباشند،در طراحی باید توجه
شودکه کلیه تماشاچیانی که درسالن حضور دارند، امکان دیدن خطوط کناری زمین را از هر
31
نقطه ای که نشسته اند،داشته باشند.ضمن اینکه در کنار زمین بارعایت استانداردهای ایمنی
برای استقرار معلولین پیش بینی لازم شده باشد.
-9 فضاهای سرویسهای بهداشتی تماشاچیان برای افراد سالم و معلول-
گروه طراح ومجری باید تعادل مناسبی را بین دومقوله زیر برقرار کنند:
الف- صرفه جویی مالی بافراهم کردن تنها یک منبع فاضلاب مرکزی
ب- راحتی وآسایش استفاده کنندگان با حداکثر پراکندگی توالتها درسراسر استادیوم،توالتهابا
فاصله کم (کمتراز 60 مترتا محل نشستن) وترجیحا درهمان طبقه تعبیه شوند .
توالتهابایددرفضاهای پرجمعیت بادسترسی آسان وایمن ساخته شوندهمچنین توالتها باید پشت
به دیوار بیرونی ورزشگاه ساخته شود تادرمعرض نور وتهویه طبیعی باشد.به طور معمول برای
هر 40 تا 50 نفریک توالت ساخته می شود( 6)وبرای هر 5 توالت 3 دستشویی نصب می گردد .
توالت ویژه افرادمعلول:برای تسهیلات بهداشتی درورزشگاهها،توصیه میشودکه درهر محل
برای هرده نفرمعلول،حداقل دوتوالت فراهم باشد.درموردی دیگر،نسبت یک توالت ویژه برای
. ( 12 تا 15 تماشاگردارای صندلی چرخدارپیشنهاد شده است( 3و 6
-10 رستوران یا حداقل بوفه برای ارائه خدمات به تماشاچیان -
ورزشگاههای بزرگ باید دارای رستوران مجهز برای ارائه خدمات به ورزشکاران حاضر در
اردوها واحتمالا تیمهای میهمان در مسابقات باشند.این رستوران باید امکان ارائه خدمات به
تماشاچیان و همراهان تیمها را داشته باشند.ضمن اینکه وجودبوفه های متعدد در نقاط
. ( مختلف از جمله در نزدیکی محل استقرار تماشاچیان برای ارائه خدمات ضروری است)( 6
-11 پارکینگ برای کارکنان،ورزشکاران،داوران و کادر اجرایی مسابقات و تماشاچیان-
مسیرهای دسترسی به پارکینگ باید سیستم جاده ای شناخته شده ای باشد که تمام راههای
منشعب ازبزرگراههای عمومی را ازطریق مسیرهایی به فضاهای پارکینگ متصل کند.درنظر
گرفتن چنین مسیری به طورواضح وآشکاری، برای خروج نیز ضروری است.
32
فضاهای پارکینگ وراههای تغذیه کننده آن نباید با فضاهای خروج اضطراری ورزشگاه ،یا
فضای مربوط به ماشینهای آتش نشانی، آمبولانسها، وسائل نقلیه پلیس و... تداخل داشته باشد.
راحت ترین وضعیت،اینست که پارکینگ درفضای گرداگرد ورزشگاه ونزدیک به آن وهمسطح
با درهای ورودی و خروجی واقع شود.معایب این امر این است که استفاده غیرمفید اززمین
– فضای وسیع آسفالت پارکینگ می تواند بر روی محیط اطراف تاثیر منفی داشته باشد.انواع
پارکینگ قابل ساخت درورزشگاههاعبارتنداز:پارکینگ طبقاتی- پارکینگ مشترک – پارکینگ
خیابانی و پارک سوار.درطراحی پارکینگ استادیومهای جدید،نیاز تماشاگران می تواند ازطریق
ملاحظات زیر تخمین زده شود:
ظرفیت ورزشگاه، برنامه وانواع مسابقات، نیازرقابت هابه فضای پارکینگ، ماشین ها(عمومی
وخصوصی )پارکینگ تماشاگران.کمیت و کیفیت آنها به تماشاگران بستگی دارد.برای پارکینگ
بازیکنان،بایدفضا برای اتوبوسهای کلیه تیمها فراهم باشد تامستقیماوبدون برخورد با جمعیت،به
رختکن بازیکنان دسترسی داشته باشند.
پارکینگ برای کارکنان، مدیران،برگزارکنندگان مسابقات، وکارکنان ورزشگاهها بایدپارکینگی
مجزا،مشخص،ایمن،تحت مراقبت وکنترل شدید باشند وبا تلویزیون مدار بسته کنترل شوند.
پارکینگ رسانه های گروهی: فضایی به وسعت مناسب باید به هریک رسانه ها نظیر اتوبوسهای
شهری وبین شهری، ماشینهای سواری ،موتورسیکلت ودوچرخه و خودروتماشاگران معلول
.( اختصاص یابد( 3و 6
-12 آب مصرفی –
ورزشگاهها بایدامکان بهره برداری از آب تصفیه شده بهداشتی و همچنین از آب چاه و یا آب
خام برای مصارف دوش و سرویسهای بهداشتی و ایجاد و حفظ و توسعه فضای سبز را داشته
باشند(زمینهای دارای این ویژگی برای ساخت واحداث ورزشگاه در اولویت هستند).
البته نیازمندیهای دیگری مانند نمازخانه،فروشگاه ورزشی و حتی خوابگاه ورزشکاران و تیمها
حتی با تفکیک جنسیت نیز از مواردی هستند که می تواند مورد توجه قرار گیرند( 3و 6) .باتوجه
به موارد فوق مراکز ورزشی متناسب با ویژگی های خود باید دارای ترکیب فضائی خاصی
باشند که این ترکیب می تواند به شرح جدول صفحه بعد باشد.
33
ترکیب فضایی مراکز ورزشی برحسب مقیاس آنها
نوع فضا
مراکز ورزشی
بزرگ
مراکز ورزشی
متوسط
مراکز ورزشی
کوچک
سالن های ورزشی چندمنظوره:
سالن بزرگ
***
**
***
*
***
*
سالن متوسط ** ** *
سالن کوچک * * **
سالن تمرینات ** ** *
فضاهای پشتیبانی
رختکن و سرویس های بهداشتی *** *** ***
انبار
جایگاه تماشاچی
*** *** ***
*
* ** **
سالن های ورزشی خاص:
سالن بدنسازی و تمرین با وسایل
وتجهیزات مکانیکی
* **
سالن تیراندازی * *
سالن اسکواش *
سالن بولینگ *
سالن بیلیارد *
*** لازم – پیش بینی آن در طرح ضروری است.
** مناسب – پیش بینی آن در طرح مطلوب است
.( • ممکن – پیش بینی آن در طرح توصیه می شود ولی باید براساس امکانات تصمیم گیری شود( 6
ثابت و جمع
ش
34
ملاحظات محیطی ویژه ورزش-
اماکن وفضاهای ورزشی بایددارای شرائط محیطی خاصی باشند تا امکان پرداختن به فعالیتهای
ورزشی به نحومطلوب وحداقل قابل تحمل برای ورزشکاران ومربیان و سایردست اندرکاران ،
وجود داشته باشد.این شرائط محیطی علاوه بر ورزشکاران ومربیان،به طور خاص به داوران و
برگزارکنندگان وتماشاچیان نیزارتباط پیدا می کند.و در تمام موارد (آموزش،تمرین و مسابقه)
باید به آنها توجه نمود.این ملاحظات شامل موارد زیر می باشند:
نور: نورسالنهای ورزشی را می توان ازسه طریق مصنوعی،طبیعی ویا تلفیقی ازهردو تامین
.( کرد( 17
نور طبیعی : نورطبیعی سالنها ازطریق قراردادن نورگیروپنجره درسقف ودیوارهای سالنها
تامین می شود، بزرگترین مزیت آن اقتصادی تر وارزان تر از نور مصنوعی است.
مهمترین معایب: توزیع نور درتمام نقاط سالن یکنواخت نیست- به دلیل حرکت انتقالی
خورشید،توزیع نور دائما درحال تغییر است- سایه ایجاد می کند - فقط در ساعاتی از روز
قابل استفاده است.
شرایط تامین نور مصنوعی سالنها-برای تامین روشنایی ،باید چراغها وپروژکتورها درخطوط
(اضلاع)طولی دیوارهای سالن تعبیه شوند تا بردید بازیکنان عمود نباشد وبرای آنها مزاحمتی
.( ایجاد نکند( 17
سایر ویژگیها وشرایط استفاده ازنورمصنوعی:
الف) استفاده ازسالن درطول شبانه روز
ب) توزیع یکنواخت نوردرتمام نقاط زمین بازی
ج) اجتناب ازنورشدید وزننده در سالن
35
د) دردسترس بودن نوردهنده ها برای تعویض وتعمیرات مورد نیاز سالن و تجهیزات
ه)امکان بهره گیری ازنوراضطراری برای لحظات قطع برق اصلی سالن و...(با نصب ژنراتور).
نورطبیعی که مستقیماً وارد سالن می شود،به طوریکنواخت توزیع نمی گردد.نور ورودی رامی
توان با استفاده ازیک غشای معلق یایک مانع نوری،ملایم تر توزیع کردسقفهای معلق مانند یک
صافی مسطح،می تواند باعث تلفیق نورطبیعی ومصنوعی شود.
شدت روشنایی جهت تمرین بین 600 تا 800 لوکس وانجام مسابقات جهانی ورسمی،
روی منطقه بازی باید 1000 تا 1500 لوکس باشد و برای تعیین میزان نور از ارتفاع یک متری
بالای سطح زمین اندازه گیری می شود.همانطورکه قبلا اشاره شد، منابع نوری باید در سقف
پیش بینی شودونورپردازی به طورکاملاً عمودی و بدون انعکاس صورت گیردبه نحوی که
.( دردید شرکت کنندگان دربرنامه های ورزشی وتماشاچیان ایجاد مزاحمت نکند( 17
سقف،چراغها وپنجره ها- سقف ها راباید ازموادی بارنگ روشن مقاوم دربرابررطوبت
ساخت.برق اضطراری همیشه بایدوجود داشته باشد،خصوصا برای استخرهای شنا.همچنین
چراغهایی مستقیما بربالای رختکنها باید نصب شوند تا روشنایی کافی وجود داشته باشد.پنجره
های نصب شده بردیوارهای کناری باید 24 اینچ (تقریبا 60 سانتیمتر) و بلندی 36 اینچ (تقریبا
.( 90 سانتیمتر) از سقف فاصله داشته باشد( 17
دمای اماکن وفضاهای ورزشی-دمای سالنهای ورزشی: درجه حرارت همیشگی سالنهای
ورزشی باید بین 10 تا 22 درجه سانتیگراد باشد.
هنگام ورود ورزشکار به سالن یا شروع تمرین دمای سالن بروی 20 درجه تنظیم شود .ولی
پس ازگرم کردن وشروع فعالیت،درجه پایین تراز 20 درجه مناسب است.به طور معمول با
توجه به فعالیت ورزشکاران دمای محل برگزاری تمرینات و مسابقات باید بین 10 تا 15 درجه
.( باشد.دمای لازم برای تماشاچیان بیشتراز دمای محیط فعالیت ورزشکاران می باشد( 17
36
عایق کاری-برای کنترل صوت، دما و رطوبت سالنهای ورزشی را باید عایق کاری نمود.که
عبارتند از:
الف-عایق کاری صوتی -عایق کاری صوتی کف سالنها: بیشترین صدای ایجاد شده در
سالنهای ورزشی ناشی ازحرکت بازیکنان وبرخورد توپ با کف سالنهااست.در نتیجه باید از
کف پوشهایی استفاده نمود که عایق صدا باشند.
عایق کاری دیوارها:برای عایق کردن دیوارهامی توان ازباریکه های چوب،صفحات فشرده
صداگیر،وقالبهای سیمانی عمودی استفاده کرد.
عایق کاری سقف پشت بام:عمده ترین سطوح کنترل صدا هستند وباید به گونه ای طراحی
شوند که حداکثر در دوثانیه صدا را منعکس کنند
ب-عایق کاری رطوبتی-عایق کاری کف پشت بام از نفوذ آب باران و برف ذوب شده
جلوگیری می کند ضمن اینکه دیوارهای مجاور باران نیزدر مناطق پر باران باید از این عایق
مناسب برخوردار باشند.
ج-عایق کاری حرارتی-علاوه برتاسیسات حرارتی ،دیوارهاوسقفها نیز باید از عایق حرارتی
برخوردار باشند.برایتنظیم وکنترل دمای سالنهای ورزشی، اغلب ازسیستم حرارت مرکزی
انجام می شود.که دارای مزایای خاصی است که عبارتند از :
الف- سوخت مورد نیاز فقط دریک محل(موتورخانه) مصرف می شود.
ب- کنترل،رسیدگی ونگهداری سیستم به نیروی انسانی کمتری نیاز دارد.
ج- با داشتن حرارتی معادل 80 تا 85 درجه سانتیگراد،احتمال بروز حوادث مثل آتش سوزی
کمتراست.
.( ه- درفصل تابستان نیاز به جمع آوری وانبارکردن وسایل تبادل حرارت نیست( 17
تهویه مناسب - به منظور یکنواخت نگهداشتن رطوبت و تأمین هوای تازه ، یکی از ضروریات
سالنهای ورزشی سیرکولاسیون هواوتهویه است.دراماکن ورزشی بایدوسایل تهویه هوای کافی
37
وجودداشته باشد. وبرای تهویه هوا می توان ازهواکش سقفی استفاده کرد.ودرمواردی که باز و
بسته کردن، پنجره ها برای تهویه لازم است،باید فاصله آنها ازسطح زمین بقدری باشد که بتوان
.( آنها را ازسطح زمین بخوبی کنترل کرد( 6
شرائط مطلوب محیطی در جدول زیر ارائه شده است.
شرایط محیطی مطلوب سالن های ورزشی
فضاها دمای مطلوب
(سانتیگراد)
میانگین تعداد
( دفعات تعویض( 1
هوا در ساعت
(2) تهویه هوای
محل (متر مکعب
در دقیقه) به ازاء
هر نفر
(3) 0/55-0/85 3 10- سالن ورزشی 20
0/2 2 18- قسمت اداری 22
0/75 ۵ 18- سرویس های بهداشتی 22
٠/٢ (4)4 21- رختکن و دوش 27
0/75 7 سالن استخر 22
1) منظور از تعویض هوا مقدار هوایی است که باید از فضای مورد نظر به خارج ساختمان )
تخلیه شود در این قبیل فضاهاشامل توالت، حمام، و مکان هایی که بوی تعفن و دود و
که حجم « فن » گازهای حاصل از احتراق در آنها ایجاد می شودو باید با استفاده از هواکش یا
و ظرفیت آن با توجه به حجم فضا تعیین گردد، هوای محل را به بیرون از ساختمان تخلیه
نمود، بنابراین هیچ گاه نباید هوای این قبیل اماکن با کانال های برگشتی مربوط به دستگاههای
.( تهویه درارتباط باشد ( 6
38
به داخل فضای « فن » 2) منظور از تهویه مقدار هوایی است که به صورت اجباری توسط )
مورد نظر برای گرمایش و سرمایش فرستاده می شود، حجم هوای مورد نیاز برای تهویه هر
فضا برحسب ارتفاع محل و سطح زیربنا تعیین می گردد،فضاهایی از قبیل سالن های ورزشی
چندمنظوره، سالن استخر، قسمت اداری، غذاخوری، رختکن وفروشگاه و غیره توسط دستگاه
های تهویه تغذیه می شوند.
3) در شرایطی که تراکم جمعیت تماشاچی زیاد و کشیدن سیگار مجاز باشد، هوای تازه تا )
1/5 متر مکعب در دقیقه باید افزایش یابد.
4) پیش بینی تهویه با ظرفیت نهایی ، 10 بار در ساعت توصیه می شود. )
علاوه بر موارد فوق در ورزشگاهها باید به حیطه های زیر نیز توجه گردد:
-1 سقفها دارای ارتفاع لازم و مطلوب باشند.
-2 در سالنهای ورزشی معیارهای مطلوب آموزشی،رقابتی و تفریحی برای ایجاد زمینه های
تفکیک برای بهره برداران رعایت شوند.
-3 راحتی دید تماشاگران از زمین و خطوط قانونی در نظر گرفته شود.
-4 پیش بینی وجود شرایط مناسب برای حضور ناتوانان و کم توانان جسمی در محیط بشود.
-5 امکان نصب تابلوهای راهنمایی درمحیط های مختلف برای مراجعه کنندگان وجود داشته
باشد.
-6 ورودیهای سالنهای ورزشی باید برای ورود و خروج دستگاهها و تجهیزات ورزشی که باید
در آن نصب گردند،مناسب باشند(اندازه های دستگاهها و تجهیزات ورزشی در هنگام طراحی
و اجرا مورد توجه قرار گیرند).
-7 اماکن ورزشی باید حتمادارای امکانات ارتباطی نظیر تلفن باشند،تا در مواقع ضروری
مسئولین بتوانندبامراجع امدادی،بهداشتی و ... تماس بگیرند.علاوه برآن،برق اضطراری برای
ورزشگاهها و خصوصا استخرهای شنا و محل برگزاری مسابقات رسمی ضروری است.ضمن
اینکه با توجه به گستردگی فناوریهای روز در مورد ارتباطات باید در مورد بهره برداری از آنها
.( نیز پیشبینی های لازم باید انجام گیرد( 6و 17
39
ایمنی اماکن ورزشی-خصوصیات و کیفیت اماکن ورزشی،تاسیسات و تجهیزات و نیز
محیط اطراف آن باید به گونه ای باشد که استفاده کنندگان (ورزشکاران ومربیان)و کارکنان در
آنها احساس امنیت کرده و قادر باشند توانایی ها و خلاقیت های خود را رشد و تکامل
ببخشند.استفاده کنندگان و حتی کارکنان باید با میل و رغبت به مجموعه ورزشی بیایند. از این
رو ضروری است تدابیر زیر صورت پذیرد:
-اماکن ورزشی مطابق استانداردهای فدراسیونهای ورزشی احداث شوند.
-اماکن و تاسیسات به صورت ایمن ساخته وتجهیز شوند.
-تاسیسات و تجهیزات مناسب برای مواقع اضطراری ایجاد شود.
- وسایل و تجهیزات ورزشی با کیفیت مناسب و ایمن به کار گرفته شوند.
- وسایل و تجهیزات تنها برای فعالیت در نظر گرفته شده،به کار گرفته شوند.
- وسایل و تجهیزات بر اساس شرایط مناسب نگهداری شوند.
یا توجه یه موارد فوق در هنگام ساخت،تعمیر و یا توسعه اماکن،تاسیسات و تجهیزات ورزشی
به مسائل ایمنی وبی خطر بودن درزمینه فعالیتهای ورزشی علاوه براقدامات اجرایی توجه کافی
بشود.وازپیمانکار برای انجام تمامی تدابیروابزار لازم برای ایمنی بیشتر به صورت کتبی تضمین
گرفته شود.
در این رابطه ضروری است قبل از تهیه و خرید وسائل ورزشی،نظر کارشناسان در باره ایمنی
و بی خطر بودن آنها و یا ابزار لازم برای ایمن سازی آنها جویا شد،و به علائم و توضیحاتی
.( که در زمینه ایمنی آنها وجود دارد،توجه کافی مبذول شود( 14
زمینهای استاندارد سالنهای ورزشی برای حفظ سلامتی ورزشکاران ،مربیان و داوران بایداز
دیواره های کناری و طولی فواصل ایمنی داشته باشند.این فواصل ایمنی در بازیهای مختلف
(این فواصل بر اساس قوانین ومقررات فدراسیونهای ذیربط تهیه شده است)طبق جدول صفحه
بعدتوصیه می گردند.
40
جدول حریم ایمنی اماکن ورزشی
انتهای زمین کناره های طولی
چگونگی مکان چگونگی مکان
ردیف
نام بازی تفریحی
عمومی
باشگاهی استانی
منطقه ای
ملی-
بین المللی
تفریحی
عمومی
باشگاهی استانی
منطقه ای
ملی-
بین المللی
1 بسکتبال 3 متر 3 متر 3 متر 3 متر 2متر 2متر 2متر 2متر
3متر 5متر 5متر 5متر - 8متر 9متر 5 - 5متر 9 - 5متر 9 - 2 والیبال 8
3 هندبال 2متر 2متر 2متر 2متر 1 متر 1 متر 1 متر 1 متر
4 متر /5 4/5 4/ 3 متر 5 / 3 متر 3 متر 3 متر 4 متر 5 / 4 فوتسال 5
5 فوتبال 5متر 5متر 5متر 5متر 3 متر 3 متر 3 متر 3 متر
6 تنیس خاکی 5متر 6متر 6متر 6متر 6متر 6متر 6متر 6متر
2متر / 2متر 15 / 2متر 15 / 2متر 15 / 6متر 15 / 6متر 24 / 6متر 24 / 6متر 24 / 7 پینگ پنگ 24
-1/ 8 کشتی 5
1/2 متر
-1/ 1متر 5 /2-1/ 1متر 5 /2-1/ 1متر 5 /2-1/ 1متر 5 /2-1/ 1متر 5 /2-1/ 1/2-1/5 متر 5
1/2 متر
9 جودو 4متر 4متر 4متر 4متر 4متر 4متر 4متر 4متر
10 کاراته 2متر 2متر 2متر 2متر 3 متر 3 متر 3 متر 3 متر
11 تکواندو 2متر 2متر 2متر 2متر 2متر 2متر 2متر 2متر
- 12 کونگ فو -وشو 1
0/65 متر
- 0متر 1 /65- 0متر 1 /65- 0متر 1 /65- 0متر 1 /65- 0متر 1 /65- 0/65-1 متر 1
0/65 متر
2متر / 2متر 3 / 2متر 2متر 2متر 3 / 2متر 3 / 13 بدمینتون 2متر 2متر 3
14 دو ومیدانی _ _ _ _ _ _ _ _
15 دوچرخه سواری 3 متر 3 متر 3 متر 3 متر 3 متر 3 متر 3 متر 3 متر
16 ژیمناستیک 3 متر 3 متر 3 متر 3 متر 3 متر 3 متر 3 متر 3 متر
17 تیراندازی 5متر 5متر 5متر 5متر 1متر 1متر 1متر 1متر
1/ 18 تیراندازی با کمان 10 متر 10 متر 10 متر 10 متر 25
1متر / تا 5
1/25
1متر / تا 5
1/25
1متر / تا 5
1/25
1متر / تا 5
41
19 سوار کاری _ _ _ _ _ _ _ _
2متر - 2متر 4 - 2متر 4 - 2متر 4 - 3متر 4 - 3متر 6 - 3متر 6 - 3متر 6 - 20 استخرهای شنا 6
21 اسکواش _ _ _ _ _ _ _ _
22 آمادگی جسمانی و
ایروبیک
5متر 5متر 5متر 5متر 4متر 4متر 4متر 4متر
2متر / 2متر 5 / 2متر 5 / 2متر 5 / 2متر 5 / 2متر 5 / 2متر 5 / 2متر 5 / 23 زورخانه 5
24 سنگنوردی 5متر 5متر 5متر 5متر 5متر 5متر 5متر 5متر
مقررات ایمنی از حریق
ضوابط ایمنی سالن های ورزشی برای محافظت ورزشکاران و تماشاچیان در برابر حریق-
ضوابط ایمنی سالنهای ورزشی به شرح زیر می باشد:
درطرح واجرای سالنهای ورزشی برای محافظت ورزشکاران وتماشاچیان درمواقع اضطراری و
بروزحریق بایدشرایط ایمنی مندرج دریکی ازاستانداردهای شناخته شده بین المللی مانند بخش
.( یا نشریه شماره 112 دفتر تحقیقات ومعیارهای فنی رعایت شود( 6 BS 6 از استاندارد 5588
مواردعمده ایمنی که درطرح واجرای سالن های ورزشی بایدموردتوجه قرارگیرد عبارتست از:
رعایت زمان اسمی تخلیه وتأمین فرصت کافی برای خروج ایمن ورزشکاران و تماشاچیان از
سالن که بر اساس نوع مسیر فرار و تعداد صندلی ها متفاوت خواهد بود.
تدارک راههای متعدد فرار از کلیه صندلی ها (راههای خروج )-رعایت حداکثر مسافت فرار
(دسترس خروج ) از هر صندلی تماشاچی تا مسیر حفاظت شد .ایجاد راههای خروج -راه فرار
از حریق یا راه خروج در سالن های ورزشی عبارتست از فاصله بین صندلی های تماشاچی یا
زمین ورزشی تا معبر عمومی که شامل دسترس خروج (فاصله بین صندلی تماشاچی تا
مسیرهای حفاظت شده فرار )، خروج (مسیرهای حفاظت شده فر ار) و خروج نهایی یاتخلیه
خروج (فاصله بین انتهای یک خروج و یک معبر عمومی ) می باشد.
ضوابط اصلی راه های خروج که در طراحی سالن های ورزشی باید در نظر گرفته شود شامل
42
دسته بندی سالن ها بر حسب بار متصرف، بررسی ظرفیت و تعداد راه ها، مدت زمان تخلیه،
مسیرهای حفاظت شده (خروج)، حداکثر دسترس خروج، تخلیه خروج و جانمایی صندلی های
تماشاچیان می گردد.
در سالن های ورزشی سرپوشیده ظرفیت راههای خروج باید همانند تصرفهای تجمعی بر پایه
زمان اسمی خروج 200 ثانیه تعیین شود.
در طراحی و بلوک بندی صندلی های تماشاچیان باید کلیه بلوک ها راه فرار از حریق شامل
دسترس خروج، خروج و تخلیه خروج در نظر گرفته شود.
برای هرصندلی ویا هر نقطه دیگری درسطح کف هرسالن ورزشی باید حداقل دو مسیر
متفاوت مستقل به منظور هدایت ورزشکاران و مردم به فضای آزاد به وسیله یکی از دو طریق
زیر وجود داشته باشد:
خروج نهایی (تخلیه خروج) و یامسیرهای حفاظت شده منتهی به خروج نهایی حداکثر طول
دسترس خروج (فاصله بین دورترین صندلی تماشاچی تا درهای خروج منتهی به مسیر
در سالن های ورزشی 22 متر توصیه شده است. مقاطع : « خروج » حفاظت شده فرار
الف  مقطع نمو نه از یک جایگاه دائمی و زیرگذر مربوط.دسترس خروج از دورترین صندلی
تماشاچی شروع شده و تا درهای خروج منتهی به مسیر حفاظت شده محصور ادامه یافته است.
عرض مفید خروجی ها و مسیرهای فرار و نیز راهروهای بین بلوک صندلی ها و را هپله ها باید با
در نظر گرفتن حداکثر تعداد افرادی که ممکن است در سالن حضور یابند بر اساس هر 20 نفر
1 متر کمتر باشد. / 11 سانتیمتر محاسبه شود. حداقل فرعی هر خروج یا مسیر فرار نباید از 1
2 متر را نشان می دهد. / 1 متر تا 2 / 2 ظرفیت راههای خروج با عرض 1 - جدول 1
43
( ظرفیت و عرض راههای خروج( 6
حداکثر
تعداد افراد
عرض راه
خروج (متر)
حداکثر
تعداد افراد
عرض راه
خروج (متر)
حداکثر
تعداد افراد
عرض راه
خروج (متر)
200
220
240
260
1/1
1/21
1/32
1/43
280
300
320
340
1/54
1/65
1/76
1/87
360
380
400
600
1/98
2/09
2/20
3/30
به طور کلی عرض راههای خروج در تمامی طول مسیر باید تا ارتفاع 2 متر بالاتر از سطح
7 سانتیمتر برای پی شآمدگی / کف کاملاًآزادوبدون مانع دراختیار باشد و ممکن است حداکثر 5
نرده و 3 سانتیمتر برای ازاره در نظر گرفته شود.
درهایی که سالن های ورزشی را به سایر بخش های بنامرتبط می سازدممکن است از نوع مقاوم
حریق و خود بسته شو انتخاب شوند، لیکن درهایی که به فضای آزاد باز می شود باید از نوع
درهای فرار از حریق باشند. درهای فرار از حریق باید از طرف خارج بسته بوده و از سمت
داخل قابل باز شدن باشند به نحوی که در مواقع اضطراری به سهولت و فوریت مورد استفاده
قرار گیرند. این گونه درها همچنین باید طوری ساخته و نصب شود که هنگام بسته بودن،
سطح داخلی آن با سطوح دیوارهای مجاور به صورت هم سطح قرار گیرند (سایر مشخصات
2 از نشریه شماره 112 دفتر تحقیقات و -3- درهای حریق باید مطابق با شرایط مندرج در بند 6
معیارهای فنی باشند).استاندارد دیوارهای دور بند پلکانها و مسیرهای حفاظت شده فرار از نظر
ایستایی و عملکرد در برابر حریق باید متناسب بامیزان مخاطره انتخاب شوند لیکن در هر
3 از نشریه 12 نیز -1- صورت نوع مقاومت حریق آن نباید از 30 دقیقه کمتر باشد (به بند 4
رجوع شود).
44
در طراحی راههای فرار از حریق تسهیلات لازم برای استفاده معلولین در مواقع اضطراری باید
در نظر گرفته شود.
در طرح و اجرای مسیرهای فرار به منظور تسهیل در امر تخلیه و کمک به کار مبارزه با حریق
پیش بینی های لازم برای کنترل دود باید به عمل آید. سیستم تهویه دود باید به نحوی طراحی
شود که تخلیه طبیعی یا الکتریکی همراه با ورود هوای جایگزین صورت گیرد.
مسیرهای حفاظت شده فرار باید به وسیله درهای حریق (مجهز به درزگیرهای قابل انعطاف)
در برابر نفوذ و انتشار دود در مدت تخلیه حفاظت شوند. بعلاوه، به منظور جلوگیری از
حرکت و انتقال دود، کنترل وسایل تهویه نیز باید بعمل آید که ممکن است به صورت طبیعی
یا با استفاده از وسایل مکانیکی به شرح زیر انجام شود:
الف  تهویه طبیعی -اصولاً تهویه طبیعی برای زمان مبارزه با آتش مناسب است و این گونه
کنترل ها باید به وسیله آتش نشانهای آموزش دیده و با استفاده از پنجره ها و دریچه های بازشو
مناسب انجام شود.
ب  تهویه مکانیکی-سیستم تهویه مکانیکی به وسیله ازدیاد فشار هوا در مسیرهای حفاظت
یا مشابه آن انجام شود و در ( BS 5588 Part شده فرار باید براساس استاندارد( 4
مسیرهای حفاظت نشده باید به وسیله هواکش های مناسب اقدام گردد.
راههای خروج از سالن بایدمشخص شوند، به نحوی که تماشاچیان در مواقع اضطراری بتوانند
به آسانی درهر زمان راه خروج را یافته و از سالن خارج شوند. علامت گذاری راههای خروج
5499 Part 8 ازنشریه شماره 112 یایکی ازاستانداردهای بین المللی مانند: 4 - بایدبرطبق بند 6
انجام شود. BS
فضاهای مخاطر هآمیز-طراحی فضاهای مخاطره آمیز از قبیل موتورخانه تاسیسات مکانیکی،
پست برق، انبار و مانند آن باید به نحوی انجام گیرد که ورود به این قبیل اماکن از محل های
.( مورد استفاده عموم امکان پذیر نباشد( 6
45
سیستم های هشداردهنده و اطفای حریق-در طراحی سال نهای ورزشی، با توجه به
ضوابط بناهای تجمعی، باید یک سیستم هشدار حریق در نظر گرفته شود و برای اطفاء حریق
در این گونه بناها باید از خاموش کنند ههای خودکار و انواع خامو شکننده های دستی استفاده
6 از نشریه 112 دفتر - 7 و 4 -4-3- گردد.(به سیستم تأسیسات برقی سالنها و نیز بندهای 1
تحقیقات و معیارهای فنی مراجعه شود).
وسایل مکانیکی اطفاء حریق از قبیل لول ههای آتش نشانی، آتش خاموش کن ها، شبکه های بارنده
و همچنین سیستم تهویه دود باید مطابق ضوابط و مقرارت حفاظت و فرار از حریق اداره
آتش نشانی محل و تائید کارشناس حفاظت در برابر حریق باشد.در مواردی که اداره
آتش نشانی محل و کارشناس حفاظت در برابر حریق استفاده از شبک ه بارنده را ضروری
تشخیص دهند طراحی، نصب و نگهداری آن الزامی خواهد بود.
طراحی و نصب شبک ههای بارنده خودکار باید بر اساس یکی از استانداردهای شناخته شده
در این زمینه « کمیته دفاتر آتش نشانی » بین المللی انجام شود (مقررات تدوین شده به وسیله
60 سانتیمتر در دیوار × ممکن است مورد استفاده قرار گیرد).یک دریچه قفل شو با ابعاد 60
خارجی سالن درمجاورت محل پارک خودرو مربوط پیش بینی شود.
مسیر عبور کاب لها باید در داخل سازه جاسازی شود و حتی المقدور دور از انتظار و به سهولت
قابل دسترسی باشد.
سیستم اعلام حریق-
الف  طراحی واجرای سیستم اعلام حریق برای سال نهای ورزشی بایدبراساس یکی از
یا مشابه آن) انجام شود. ب  BS استانداردهای شناخته شده بین المللی (مانند 5839
سیستم باید به نحوی طراحی شود که هنگام تخلیه سالن موجب هراس بیهوده نشود و تعداد
تخلیه های ناشی از آژیرهای خطر به حداقل کاهش یابد.
پ  آژیرهایی که دارای صدای ناهنجار است و موجب هراس جمع کثیری از حاضران در
سالن می شود نباید مورد استفاده قرار گیرد.
46
ت  برای انطباق با شرایط مندرج در بندهای ب و پ فوق، یک روش مناسب این است که
در هنگام آتش سوزی سیستم پخش صدای عمومی سالن به عنوان منبع اولیه برای اعلام تخلیه
مورد استفاده قرار گیرد و به وسیله چراغ های چشم زن که در نقاط مختلف سالن نصب
می شود و صدای آژیر در محل کار کارکنان عملیات مورد پشتیبانی قرار گیرد.
ث  در سیستم اعلام حریق سال نهای ورزشی علاوه بر شست یهای اعلام حریق که در نقاط
مختلف سالن، سرپله ها، جنب درهای خروجی، آشپزخانه، موتورخانه وغیره نصب می شود،
دتکتورهای خودکار نیز باید برای مناطق دارای ریسک زیاد از قبیل انبار کالاهای آتش زا و
سوزا مانند انبار تشک کشتی و غیره در نظر گرفته شود.
ج  تخلیه های ناشی از آژیرهای نابهنگام را ممکن است به وسیله ایجاد تاخیر زمانی در مدار
اعلام حریق، که موجب مهلت برای بررسی کارکنان ایمنی می شود، کاهش داد. نمودار زیر
نمودار گردشی نمونه برای ایجاد تأخیر زمانی در مدار اعلام حریق را نشان می دهد.
چ  سیستم اعلام حریق بایدباسیستم روشنایی سالن به نحوی مرتبط شودکه هنگام تخلیه
اضطراری مسیرهای فراربه طورخودکارروشن شود.درادامه جدول فضاهای ترکیبی سالنهای
سایزبزرگ،چند منظوره ارتفاع بلندوسالنهای سایزکوچک وجدول حریم های ایمنی آنان ارائه
.( می گردد( 6
47
48 ) شامل ورزشهای تیمی –(بسکتبال – هندبال – والیبال- فوتسال) * * * سالن ورزشی چند منظوره ( 24
(حداقل فضای مسقف برای استقرار 2 اتومبیل 25 مترمربع است که با توجه به پارکینگ مورد نیاز به متراژ کل افزون
می گردد.
M ابعاد
ردیف فضای مورد نیاز
طول
عرض
ارتفاع
مساحت واحد(م م)
تعداد
M مساحت کل( 2
(
کلاس طراحی
طبقه احداث
توضیح
1 6 1 6 3 2 1 اطلاعات و گیشه 3
1 2
3
ابعاد زمین بازی
و حریم
1008 هندبال 1008 12/5 24 42
1
1 10 5 2 3 1/ 4 سرویس بهداشتی 7
2-1 9 1 9 5 کمک های اولیه 3
1 24 12 6 رختکن ولاکر 2
1 8 4 7 دوش 2
2 40 5 8 بدنسازی 8
1 6 6 2 9 تأسیسات 3
1 16 16 4 10 بوفه/ تریا 4
1 30 30 3 11 سکوی تماشاچیان 10
12 فضای ارتباطی
درونی و ورودی
2-1 30 30
1 12 2 3 13 اطاق داور و مربی 4
1 24 3 13 اطاق اداری 4
1 6 2 14 اطاق نور و صدا 3
1 - 2/5 15 انباری 4
16 *پارکینگ - -
2-1 6 2/ 17 راه پله 5
18 جمع کل 1276
19 عرصه 2855
48
سالن ورزشهای تشکی
(حداقل فضای مسقف برای استقرار 2 اتومبیل 25 مترمربع است که با توجه به پارکینگ مورد نیاز به
متراژ کل افزون می گردد.
M ابعاد
ردیف
فضای مورد نیاز
طول
عرض
ارتفاع
مساحت
واحد(م م)
تعداد
مساحت
M کل( 2
(
کلاس طراحی
طبقه احداث
توضیح
6 1 6 3 2 1 اطلاعات و گیشه 3
4 16/5 22/ 2 ابعاد زمین 5
1/2 1/ 3 حریم 7
371/125
10 5 2 3 4 سرویس بهداشتی 3
9 1 5 کمک های اولیه 9
24 12 6 رختکن ولاکر 2
10 5 7 دوش 2
8 بدنسازی -
66 2 9 تأسیسات 3
20 6 4 10 بوفه/ تریا 5
30 20 3 11 سکوی تماشاچیان 10
12 فضای ارتباطی درونی و
وردودی
30 30 3
12 30 13 اطاق داور و مربی 4
24 3 14 اطاق اداری 4
6 2 3 15 اطاق نور و صدا 3
10 2 16 انباری 4
30 2/ 17 *پارکینگ 5
18 راه پله
جمع کل 1984
49
منابع و مواخذ فصل سوم
-1 بند الف ماده 117 قانون برنامه چهارم توسعه .
-2 سیاستهای شرکت توسعه و تجهیزاعلام شده توسط ناظر این پژوهش.
-3 مدیریت اماکن تاسیسات و تجهیزات ورزشی –تالیف دکتر مجید جلالی فراهانی. موسسه
انتشارات -دانشگاه تهران. 1388
-4 مدیریت اماکن و تجهیزات ورزشی-جان آراولسون-ترجمه سید محمد حسین رضوی ومحسن
. بلوریان و داریوش خواجوی-موسسه انتشاراتی نور - 1382
-4 مهندس جمال الدین اسفندیار-مقاله ارائه شده در سایت بهترین مقالات مهندسی به آدرس:
www.khakzad.com
. www.view.negah.ir -5 سوسن یزدانی .کارشناس ارشد معماری –مقاله موجود در
-6 برگرفته شده ازکتب موازین فنی ورزشگاههای کشور- سازمان برنامه و بودجه، جلد دوم-
132 - نشریه شماره 2
www.farspix.215.iranblog.com - مصالح ساختمانی بر ای ورزشگاهها
0، انتشارات دانش و فن، -90-6471- -7 اجزاء ساختمان و ساختمان، سیاوش کباری، شابک 964
. چاپ 1386 ، بخش کلیات ساختمان .وهمشهری آن لاین، بازدید: نوامبر سال 2008
- پایگاه اطلاع رسانی معماری وشهر سازی–سال دوم–شماره 7 arch nois -8 آرک نویز
. مرداد 1386
-9 بتن و بتن فولادی،دکتر شمس الدین نجاتی.ورفتار و طرح لرزه ای ساختمانهای بتن مسلح و
www.icivil.ir/om : فلزی،عباس تسنیمی و آئین نامه 2800 بتن ایران برگرفته از سایت
www. moshaveriso.wordpress.co : -10 تعریف ارائه شده در سایت
50
www.cra.ir/standards : -11 تعریف ارائه شده در سایت
-12 مواد در تجهیزات ورزشی-مایک جنکینز-ترجمه ،مهندس پیمان طهماسبی و دوستان-
. انتشارات باستان.دی ماه 1386
ASET Services, Inc. Educational Document American Sports - 13
Engineering and Testing Services- www.asetservices.com
-14 پاور پوینت ارائه شده در خصوص تاسیسات و اماکن ورزشی –دکتر احسانی و اسماعیل
زنگنه.دانشگاه گیلان
-15 مهندس شطی -مطالب ارائه شده توسط شرکت آلوت به شرکت ورزش شهر .
16 –روزنامه سلامت مقاله درج شده درسایت آفتاب
http://www.aftab.ir/lifestyle/view/117770
17 –دکتر محمد احسانی ،اسماعیل زنگنه- تاسیسات واماکن ورزشی، از طریق:
http://siavash.masoumi.googlepages.com/facilitypowerpoint10.ppt





chapta

no
4
yes
1
Replyپاسخ
شادی در تاریخ 21 فروردين 1392
slm,khaheshan in matlabe sarane va estandardao ieari oni man bardaram




تمامي كالاها و خدمات اين فروشگاه، حسب مورد داراي مجوزهاي لازم از مراجع مربوطه مي‌باشند و فعاليت‌هاي اين سايت تابع قوانين و مقررات جمهوري اسلامي ايران است
کلیه حقوق محفوظ و متعلق به سایت حرکت می باشد - نقل قول مطالب تنها با ذکر منبع بلامانع است
Best view: 1024*768 Internet Explorer 8 & Firefox 9
Copyright © 2012 http://harakat.ir - All rights reserved