ترجمه به زبان :
  -  Sat 19 Apr 2014-  شنبه 30 فروردين 1393

تماس با ما | تبادل لینک |

RSS


صفحه نخست ›› گنجینه ورزش ›› استانداردها
تعداد بازدید : 4872

استاندارد اماکن


استاندارد اماکن

1
پژوهش
استانداردها و ایمنی در اماکن
ورزشی
مجری: بیژن شیری
ناظر:مهدی مرندی
به سفارش شرکت توسعه و نگهداری اماکن ورزشی کشور
1388
(فصل چهارم ،ورزش های ملی)
(زورخانه،کشتی و آمادگی جسمانی)
2
پژوهش
استانداردها و ایمنی در اماکن
ورزشی
مجری: بیژن شیری
ناظر:مهدی مرندی
به سفارش شرکت توسعه و نگهداری اماکن ورزشی کشور
1388
(فصل چهارم ، زورخانه- رشته ورزش باستانی)
(2)
3
-4- استانداردهای زورخانه-
الف- تعاریف:
زورخانه جایی است که عمدتامردان درآن ورزش میکنندوبیشتردرکوچه پس کوچه های شهر
ساخته می شدولی اکنون مانندتمام اماکن ورزشی با جانمایی و توجه به تمام موارد مربوط به
فضاهای ورزشی ساخته میشود.معمولابام آن به شکل گنبد می باشد.درگذشته کف آن گودتر
ازکف کوچه بود.ولی درحال حاضربراساس طراحی هایی که انجام می شود لزوما گودپائین
تراز کف زورخانه نبایدباشد.درب آن کوتاه و یک لتی است وهرکه بخواهدازآن بگذردوداخل
زورخانه بشودبایدخم شود.درب زورخانه را ازاین روکوتاه می گیرندکه ورزشکاران وکسانی
که برای تماشابه آنجامی روند،به احترام ورزش وورزشکاران وآن مکان خم شوند.این درب
نصب می شود،ولزوما درب ورودی این ورزشگاه « سردم زورخانه » امروزه درمحل ورودی به
نبایدکوتاه باشد.ورزش زورخانه ای درمحوطه ای هشت ضلعی وگاهی 6 ضلعی به طول 5 یا
مینامند،انجام می گیرد( 1).عمده فعالیتهای « گود » 4 متروعرض چهارمتروعمق تا یک مترکه آن را
ورزشی درزورخانه ها بااسباب ویژه ای انجام می شود.که این اسباب شبیه وسایل جنگ قدیم
است که عبارتنداز:سنگ،تخته شنا،میل وکباده که مانندابزار کمک آموزشی نظامی بکارگرفته
می شدند( 1). شیوه ورزش زورخانه ای وباستانی عبارتست از:سنگ گرفتن:که سنگ گیرنده در
بالای گوددرجایی اززمین که لنگ انداخته اندبه پشت م یخوابدوسه بالش،یکی رازیرسر و دو
تای دیگررا زیربازوی راست وچپ می گذاردودوسنگ را با دودست خود چنان می گیردکه
سرهای هلالی آن دو به سوی سرش باشدوپی درپی به پهلوی چپ وراست می غلطد. هنگامی
که برپهلوی چپ است،سنگی را که دردست داردمستقیم چنان بالا میبردکه بازوی خمیده اش
راست شود و به همان شیوه هنگامی بر پهلوی راست است سنگی را که در دست چپ دارد
می گویند. گونه دیگرسنگ گرفتن آن « غلطان » مستقیم به بالامی برد. این گونه سنگ گرفتن را
است که ورزشکاربه پشت می خوابدوپاهایش رادراز می کند و دوسنگ راباهم پی درپی روی
سینه بالاوپایین میبرد،این سنگ گرفتن را(جفتی)می نامند.شنا(شنو)رفتن:پیش ازآغاز شنارفتن،
میانداریکی ازتخته شناهاراکه درکنارگودچیده اند،برداشته وبه دنبال وی ورزشکاران یکی پس
از دیگری،تخته ای رابرداشته ودرکنارگودمی ایستند.سپس میاندار دورگودمی گرددوبه هریک
4
ازورزشکاران میانداری کردن راتعارف می کندآنگاه ازهمه رخصت می طلبدوتخته اش را در
میان گودمی گذاردوزانووپنجه پارادرکف گودقرارمی دهدودولبه تخته شنارا بادست میگیرد.
ورزشکاران چهارگونه شنا(شنو)می روند:شنای کرسی،شنای دست وپامقابل ، شنای دوشلاقه،
شنای پیچ. نرمش:ورزشکاران پس ازشنارفتن برمی خیزند وبی آنکه تخته شنارا از کف گود بر
دارند برای رفع خستگی نرم وآرام بدن خودرا تکان می دهند واین حرکت را نرمش مینامند.
میل گرفتن:ورزشکاران هرکدام یک جفت میل ازجایگاه ویژه میل هاکه دربالای گود و نزدیک
آن است برمیدارندونخست میانداربه هریک ازورزشکاران تعارف میکندکه میانداری بپذیرند و
اگرکسی نپذیرفت،همان میاندارمیل هابرشانه خودمیگذاردودیگران ازاوپیروی میکنند و باضرب
مرشد، میل گرفتن راآغازمی کنند.میل گرفتن برسه گونه است : میل سنگین  میل چکشی یا
(سرنوازی)، میل جفتی.پازدن:میانداردرمیان گودمی ایستدوورزشکاران پیرامون اوگردمی آیند.
نخست پای آرامی میزنندکه به آن پای (نرم)می گویندوآن چنین است که ورزشکار پنجه یک
پارااندکی اززمین بلندمیکندوبرروی پنجه پای دیگر،خودراتکان وبه آرامی پیش وپس میرود.
ورزشکاران درزورخانه چهارجورپامی زنند: 1 پای اول(پای چپ وراست) 2 پای جنگلی
3 پای تبریزی اول ودوم وپای سوم 4 پای آخر.چرخ زدن پنج گونه است: چرخ جنگلی،
چرخ تیز، چرخ سبک و چمنی، چرخ تک پرو چرخ سه تک پر.کُشتی- درگذشته پس ازپایان
یافتن ورزش زورخانه ای،کشتی گیران و پهلوانان میان گود می رفتند و دو به دو با هم کشتی
می گرفتند.دوکشتی گیرنخست (فرومیکوبیدند)آنگاه مرشدلنگی به میان هردوکشتی گیر پرتاب
میکردتادست نگه دارندکه شعر(گُل کُشتی )خوانده شود.کشتی گیران درکنارهم به پهلو، روبه
قبله خم میشدندویک دست رابرگردن یکدیگرودست دیگرراروی زانومیگذاشتندو مرشد شعر
(گل کشتی)رامی خواندیایکی ازورزشکاران که آواز خوشی داشت درلبه دیوارگودمی نشست
وازحاضران (رخصت) می طلبیدوگل کشتی رامیخواند.دعا کردن-پس ازپایان ورزش، مرشدبا
زدن زنگ،تنبک راکنارمیگذاردومینشیند.دراین هنگام میانداربه دعاکردن میپردازد وورزشکاران
و تماشاچیان هم باهم پس از هر یک از دعاهای او (آمین) می گویند.
اسباب و افزارهای ورزش باستانی-
تخته شنا: چوبی است هموار به درازای 70 سانتی متر و پهنای 7 و ستبری 2 سانتیمتر و گاهی
کوچکتروبزرگتر از این اندازه هم ساخته می شود. به زیر تخته نزدیک دو سر آن دو پایه زنخی
5
(ذوزنقه ای) به بلندی چهار سانتیمتر میخکوب شده است.
میل ورزش: افزاری است چوبی و کله قندی و توپر، ته آن گرد و هموار و سر آن تخت یا گرد
است و در میان آن دسته ای به درازای پانزده سانتیمتر فرو برده اند . وزن هر میل از پنج کیلو تا
چهل کیلو گرم است .درگذشته میل های تا 60 کیلوگرم نیزاستفاده می شد ولی در حال حاضر
غیر مرسوم است.
میل بازی:مانند میل ورزش است ولی دسته آن بلندتر از میل ورزش و وزنش کمتر از آن است
تادرهنگام بازی وپرتاب کردنش آسان باشد.وزن هرمیل بازی ازچهارتاشش کیلو گرم بیشترنمی
شود.میلهای بزرگ مخصوص این ورزش وزن معینی نداردواکثروزن آنها ازجفتی 12 تا 30 کیلو
می باشد.اما میل های بازی وزنشان از 5 الی 6 کیلو بیشتر نیست .
سنگ:دو پاره وراست گوشه است که ازدرازابا بست های فلزی به یکدیگر چسبانیده شده ویک
برآن هلالی است ، درازای سنگ یک مترو پهنای آن هفتادسانتیمتر است.درمیان سنگ سوراخی
است که درآن دستگیره ای گذاشته اندوروی آن رابانمد یا کهنه پوشانده اند تا دست ورزشکار
را هنگام سنگ گرفتن زخم نکند.وزن هردوسنگ از بیست تاصد و بیست کیلوگرم است. سنگ
رادرقدیم (سنگ زور) و (سنگ نعل) هم می نامیدند زیرا به شکل نعل است.
دارد. « جا دستی » کبّاده:افزاری است آهنی،مانند کمان وسراسرتنه آن ازآهن است و در میانش
درازای آن نزدیک به صدوبیست تا صد و سی سانتیمتر است.چله کبّاده زنجیری است شانزده
حلقه ای(وگاهی کمتریابیشتر)ودرهرحلقه شش پولک آهنی داردومیان آن جادستی گذاشته شده
است.وزن کباده ازده کیلوتاچهل کیلو است.گاهی نیزکباده های سنگین تر و سبکتر هم میسازندو
.( بکارمیبرند( 1
نوع لباس :لباس مخصوص این رشته عبارتنداز: یک شلوار کوتاه تا زانو که از چرم یا پارچه
محکم دوخته شده است وروی آن را به شکل زیبایی قلاب دوزی می کنند . شلوار زورخانه
راتُنکه یا شلوار کشتی می گوینداگر ورزشکاری بر بالای شلوار کشتی خود لُنگ ببندد یعنی با
سابقه و پیش کسوت است( 1). در سایت رسمی فدراسیون مربوطه در مورد لباس ورزشکاران
این رشته آمده است: تنکه : لباس مخصوص کشتی گیران است که علاوه بر تنکه، تنک، تنبان،
سلوار، شلوار و سزاوار نیز خوانده شده است.رنگهای اصلی آن سبز،قرمزوآبی است و در اعیاد
و جشنها در زورخانه برای ورزش آنرا می پوشند. جنس آن ازکرباس وچرم است و در بالای
6
آن بندی برای محکم کردنش قرارمی دهند.لنگ : لنگ در زورخانه بمنزله احرام است و احرام
یعنی محرم شدن مانند حجاج، آنان به دورکعبه طواف می کنندو ورزشکاران برگردگود حلقه
بسته ودرحرم دل خویش میگردند تا لبیک گویان به خویشتن خویش دست یابند. لنگ بوسیله
مشتمالچی و به دستور مرشد یا کهنه سواربه ورزشکاران داده می شود.ورزشکاران موظفندبه
.( محض دریافت،آن رابوسیده و با اجازه بزرگتران حاضر به سمت رختکن حرکت کنند( 4
جانمایی-محل احداث زورخانه هابایدشرایط و موقعیتهای زیر ریررا داشته باشد :
1 اندازه: زمین مورد نظر بایددارای قابلیت احداث اماکن ورزشی استاندارد با گنجایش کافی
برای فعالیتهای مختلف،و کلیه فضاهای جانبی نظیر رختکن،دوش،اداری،پارکینگ و...... را
داشته باشد.
2موقعیت زمین زورخانه ها:علاوه بردرنظرگرفتن وضعیت وموقعیت هایی نظیرآب وهوا،ازنظر
موقعیت جغرافیای شهری(محلی)نیزدارای دسترسی آسان برای بهره برداری بوده ونبایددر کنار
محلات ومجتمعهای مسکونی،مراکزعمومی پرمراجعه ویامراکزی که نیازمندآرامش هستنندمانند
بیمارستانها،باشندوارجح آن است که درکنارمراکز آموزشی نظیرمدارس، دبیرستانها ودانشگاهها
ساخته شده ودسترسی لازم وساده را به معابرسهل الوصول نظیربزرگراه هاوخیابانهای اصلی و
خطوط حمل و نقل عمومی داشته باشد.
-3 جانمایی بنا(تعیین محل احداث بنا):بایدبه نحوی باشدکه ازعوارض زمین نیزبرای طراحی و
ساخت نهایت استفاده شده و از عوامل مصنوعی( ساخت وساز)در تکمیل آن بهره گیری شود
وبه دلیل وجودگنبدوپنجره های زیرآن باید به عواملی نظیرآفتاب،بادوباران توجه گردد.
4 امکان ایجاد،یادسترسی به پارکینگ وفضاهای عمومی را داشته باشند.
استانداردهای طراحی- زورخانه،باشرائط ومقررات فدراسیون ورزشهای پهلوانی وزورخانه ای
اداره گشته وفعالیت می نماید.بنابراین زورخانه هانیزهمانندسایر ورزشگاهها تابع استانداردهاو
مقررات سازمان تربیت بدنی میباشند.زیرادارای قوانین ومقررات خاص برای برگزاری مسابقات
می باشند.مهمترازمواردفوق، تشکیل فدراسیون جهانی ورزش های زورخانه ای است که وظیفه
7
و سعی درگسترش این رشته درسایرکشورهای جهان دارد.وبایدباتهیه وارائه استانداردهانسبت
به ساخت زورخانه درکشورهای عضونیزنظارت داشته باشد.هرچندکه درساخت وتجهیز آنها
سعی برحفظ آداب ورسوم گذشته ایران میباشد.زورخانه های امروزی بایدتفاوتهایی باگذشته
داشته باشند.
درطراحی زورخانه ها بهتراست گود به شکل هشت ضلعی و اندازه آکس تاآکس ضلع های
مقابل درهشت ضلعی 10 مترتمام باشد،تافضای بیشتری برای فعالیت ورزشکاران باتعدادبیشتر
0مترباشد.محل ورود وخروج ورزشکاران از / به وجودآید.ارتفاع کف تالبه گودزورخانه نیز 7
تماشاچیان بایدمجزاباشد.زیرامعمولا افرادباکفش به این محوطه واردنمی شوندواطراف گود می
بایدتمیزباشد.بااین شرایط مناسب است زورخانه طوری طراحی شودکه درب ورود تماشاچیان
از درب ورود ورزشکاران،سادات وپیش کسوتان وصاحبان ضرب ونوا مجزاباشدرختکن هانیز
باسرویسهای بهداشتی ودوش ها به طورمجزا برای ورزشکاران احداث ومحل آن درمسیر ورود
ورزشکاران به سردم وگود قرارداشته باشد.بدین ترتیب که بعدازدرب ورودزورخانه ها ازمحل
کریدور(سرسرا)،دوراهرو احداث شود.راهروی اول به سمت محل استقرارتماشاچیانی مانند
صاحبان ضرب،زنگ وپیش کسوتان،وراهروی دوم برای عبورمرشد،ورزشکاران،مربیان وداوران
باشد.این راهروبایدبه رختکن های اختصاصی ورزشکاران،داوران، ومرشد منتهی شود.رختکن
مرشدمی بایددارای دوش سرویس بهداشتی وروشویی بوده وراه ارتباطی باسردم داشته باشد،
تا مرشدازآن طریق به سردم واردشود.باتوجه به رقابتهای این رشته،که علاوه برمسابقات کشتی
پهلوانی دراین ورزش شکل گرفته وقوانین ومقررات خاصی برای مسابقات تیمی تنظیم واجرا
می شود( 3)پس بهتراست،هر زورخانه دارای دورختکن(میهمان ومیزبان ) باشد.اندازه رختکن ها
برای استفاده حداقل 12 نفرپیش بینی شود.درداخل هررختکن حداقل 2 دوش ویک سرویس
بهداشتی ودوروشویی باآینه و..واصول مهندسی واستانداردهای ورزش تعبیه شودتجهیزرختکن
به کمدهای مخصوص لباس ورزش،نیمکت،آبخوری و .......نیزمناسب است. ورزشکاران باید
بتوانندازرختکن باعبور ازکناراتاق مرشد وبدون ارتباط بادیگران به سمت گود زورخانه حرکت
کنند.این درب باید ازمحل استقرار تماشاچیان قابل رویت باشد.گود زورخانه به صورت 6 یا 8
2 تا / ضلعی وارتفاع، 70 تا 80 سانتیمتروطول آن ازهرطرف،از زاویه به زاویه دیگر حداکثر 5
3/06 مترساخته شود ( 6).دربرخی اوقات حدودبیست نفردرآن ورزش می کنند. درزورخانه های
8
کنونی باتفاوت اندک درابعادومصالح معمولاکف گودراسنگ،ویابرای پوشش، ازکف پوشهای
4× ورزشی استفاده میکنند. برای فعالیت سنگ گرفتن نیز باید اتاقی مناسب با ابعاد حدود 3
مترمربع،درورودی به سردم ساخته ویا محلی درکنار یکی ازاضلاع گود ساخته شود. این اتاق
محل استقرارسنگ ها خواهد بودودرآن حرکات ورزشی باسنگ نیزانجام می شود.برای نمای
دیواره گود ازسنگ های تزئینی نیز استفاده می شود. ارتفاع زورخانه ازکف گود(درقسمت
بالای گود) بایدحداقل 8 مترولی بهتراست 10 الی 12 مترباشد تا برای میل بازی فضای لازم
وجودداشته باشد. اختلاف ارتفاع سقف بالای گودمیتواند به شکل گنبدی باشد.وبانصب پنجره
درحدود 20 سانتیمترپائین ترازشروع قوس گنبد،ازآن برای نورگیر طبیعی وتهویه استفاده نمود.
برای نظافت گودچنانچه کف آن کاملا ترازباشدآب به همه طرف جریان پیدا می کند، بنا براین
میتوان سوراخهای مخصوصی در گوشه های گودتعبیه نمودوآنهارابالوله هایی که زیر
دیوارهادراطراف گودمیتواندنصب گردد،به فاضلاب وخارج ازمحیط انتقال داد( 6).. راهروی
دورگودبه عرض 2 مترباشد. ضمنامحل پیش کسوتان ازمحل نشستن تماشاچیان مجزاباشد.برای
استقرارمیزوصندلیهای داوران وکادر برگزار کننده مسابقات هنرهای زورخانه یاکشتی پهلوانی،
یک قسمت ازگودبایدفاصله بیشتری ازمحل استقرار تماشاچیان داشته باشد.
سردم یامحل نشستن مرشد بایدکنار درب ورودی ورزشکاران و بالاتر از سایر عناصر تشکیل
دهنده زورخانه باشد.محل سردم بایدطوری احداث گرددکه کاملا به گود ومحل ورودوخروج
1/ 1 متر و عرض 5 / تماشاچیان اشراف داشته،وروبه قبله باشد.سردم بایددارای ارتفاع حدود 7
تا 2متروطول 2تا 3مترباشدتاامکان حضورمرشد،وقرارگرفتن صندلی یاتخت ویژه،ضرب اضافی ،
هیتر برقی،میکروفن واحتمالا منقل اسپندراداشته باشد.این محل بایدازپشت بااتاق مرشدارتباط
داشته باشد.زنگ ومنقل اسپند متناسب بادست برتر(راست دست،چپ دست بودن)مرشدتنظیم
ونصب میشود.ضمن اینکه مرشددوم نیزدرمواقع لزوم بتوانددرکنارمرشداول بنشیند.بهترین محل
برای نصب سیستم صوتی زورخانه درزیرسکوی مرشد می باشد. درزمینه وسایل وابزاری که
دراین ورزش به کارگرفته میشود،نوآوری خاصی وجود نداردوفقط میتوان بااستفاده ازپلی استر
محل ارتباط پوست بااین ابزارراعایق کاری کرددرقسمت بالای گود،فضایی برای قرارگرفتن
ابزاروتجهیزات ورزش زورخانه بایددرنظرگرفته شود.این محل اگرحدفاصل بین دیوار و گود
باشد،وکمی ازسطح پائینتر باشدبهتر است.زیرامی توان بابهره گیری ازدیوار،یا اختلاف سطح به
9
وجود آمده این وسایل رابا مقرهای چوبی خاص مهارنمود.ودرصورتی که محدودیت فضااین
اجازه رابرای طراحی واجرا بوجود نیاورد،اسباب،لوازم وتجهیزات ورزش زورخانه ای را با
استفاده ازقابهای ویژه ونرده های چوبی محکم،که درکنارگودباید تعبیه شوند،مهارونگهداری
نمود.با توجه به صدای بلند ضرب ونوای مرشدخصوصادر زمان استفاده ازسیستم های صوتی
ضروری است که درموردآکوستیک صدا،جلوگیری ازاکوی نامناسب صدا درداخل ساختمان
برنامه ریزی واقدام شود.استفاده از بلوکهای میان تهی عایق صدا،بتن متخلخل برای
دیوارها،وپوشاندن دیوارها بامصالح جذب کننده صوت همراه بانصب عایق های صدا قبل
ازنمای داخلی زورخانه زیرلایه نهایی،نصب پنجره های دو جداره ودرب های مناسب ضد
صدا ازجمله این اقدامات محسوب میشود. طراحی زورخانه به نحوی که ازاشکال منظم
هندسی ماننددایره،مربع یاهشت ضلعی و یا اضلاع زوج استفاده نشده باشدنیزدراکوستیک
صداموثراست.علاوه براین مواردنصب پرده های جاذب صدا که دربرابررطوبت مقاوم وقابل
شستشو باشد،وانواع پانلهای جاذب صدادردیوارهاباارتفاع بیش از 2 متر، آویزان نمودن قطعات
جاذب صدا با برش های مناسب وحساب شده ازسقف و نصب کفپوش جاذب
صدادرگودنیزموثرهستند.البته نصب درب و پنجره های عایق نبایددرمورد تهویه هوای زورخانه
اختلال ایجادنماید.نصب دستگاه هواسازیاچیلرنیز یکی ازروشهای مناسب دراین زمینه است که
می تواند مشکل تهویه هوارا رفع نماید.
فضاهای جنبی مورد نیاززورخانه-
این فضاهاعبارتنداز: فضای لازم برای رختکن وسرویسهای بهداشتی،اتاق داوران ومربیان،اتاق
مرشد، فضای اداری وارتباط جمعی،فضای لازم برای انبارودرصورت نیازوامکان سالن تمرین
کشتی.توضیح اینکه گودزورخانه محل برگزاری رقابتهای کشتی پهلوانی بوده وهست که دارای
قوانین ومقررات خاصی است.این قوانین ومقررات دربسیاری ازمواردباورزش کشتی مشترک
است ولی تفاوتهایی نیزدربین آنهامشاهده میشود.ازاین رواگردرزورخانه علاوه برورزش
15 نیز در × زورخانه ای،کشتی نیزآموزش داده میشودبنابراین سالن کشتی به ابعادحداقل 13
کنار آن احداث شود.مناسب آن است که محل تمرین کشتی در زورخانه دارای 2 تشک
10
استاندارد کشتی باشد.برای استقرار دوربین های فیلمبرداری نیز ازسقف،فضای رو بروی سردم
و کنار سردم می توان استفاده نمود.
نوروروشنایی -درزورخانه هانبایدنوربه طور مستقیم به گود تابانده شود خصوصا در هنگام
میل بازی ویاچرخیدن ورزشکاران،زیرا امکان ایجادخیرگی چشم واشتباه ودرنتیجه
بروزخطربرای ورزشکار و حاضرین در گودوجود دارد.البته با استفاده از نور نقطه ای از بالا
امکان زوم روی چرخنده ها،میاندار و مرشد وجود دارد،اما برای میل بازها بهتر است از
نورهای نقطه ای کناری استفاده شودتا نور از پشت به آنان بتابد. منابع نوری باید در سقف
پیش بینی شودونورپردازی به طورکاملاً عمودی و بدون انعکاس صورت گیردبه نحوی که
دردیدمرشد، شرکت کنندگان دربرنامه های ورزشی(ورزشکاران) وتماشاچیان ایجاد مزاحمت
نکند.برای تامین روشنایی،بایدچراغ وپروژکتورهادرخطوط(اضلاع)طولی دیوارهای سالن نصب
شوندتابردیدنامبردگان عمودنباشدومزاحمتی ایجاد نکند( 7).تابلوهای برق،کلیدهاوسوئیچهای
فرمان بایددر محلی خارج ازسالن زورخانه و محل تردد نصب شوند.توصیه این است که در
اتاق مرشد ویا محلی نزدیک وی نصب شود.
سیستم صوتی-در زورخانه سیستم صوتی نیز مهم است .نوای خوش مرشد و صدای ضرب
زمانی موثر است که متوازن باشند.محل استقرارپایه میکروفن ها نباید ضرب گرفتن مرشد را
محدود کند. اندازه هاو ابعاد زورخانه های متوسط و بزرگ، جدول شرایط محیطی مطلوب
زورخانه و مشخصات جدارهای داخلی زورخانه درجداول صفحات بعد ارائه شده است.
سیستم های حرارتی و خنک کننده-با توجه به اینکه سقف زورخانه ها بلند می باشند،در نتیجه
هوای گرم عمدتا در نزدیک سقف نگه داشته می شود.بنا براین سیستمهای گرمازایی که از
نزدیک کف توزیع دمامی کنند(مانند شوفاژ،یا بخاری های دارای دمنده و..)مناسب می
باشند.البته دستگاههای تهویه هوا مانندفن کوئل در تمامی ورزشگاهها قابل استفاده و جزو
بهترین سیستمهای گرمایشی و خنک کننده می باشند،زیرا قابلیت کنترل رطوبت را نیز دارا می
باشند.استفاده از کولریا پنکه برای خنک کردن زورخانه مفید است منوط بر اینکه به طور
مستقیم به ورزشکاران و مرشد نوزند.
11
سالن ورزشهای زورخانه ای و پهلوانی – زورخانه بزرگ (قطر 8 متر)
(حداقل فضای مسقف برای استقرار 2 اتومبیل 25 مترمربع است که باتوجه به پارکینگ مورد نیازبه متراژکل افزون م یگردد.
M ابعاد
ردیف
فضای مورد نیاز
قطر
عرض
ارتفاع
مساحت واحد(م م)
تعداد
مساحت
M کل( 2
(
کلاس
طراحی
طبقه
احداث
توضیح
4 در یک 1 4 3 2 1 اطلاعات و گیشه 2
طبقه
1 50/24 5- 2 ابعاد زمین 9
3 حریم
8
-
78
8 4 2 3 1/2 1/ 4 سرویس بهداشتی 7
9 1 9 3 3 5 کمک های اولیه(اطاق پزشکی) 3
20 10 2 3 1/2 1/ 6 رختکن ولاکر 6
10 2 3 1/2 1/ 7 دوش 7
6 6 3 2 8 تأسیسات 3
20 20 3 4 9 بوفه/ تریا 5
40 صندلی 50 50 3 5 10 سکوی تماشاچیان 10
40 11 فضای ارتباطی درونی و ورودی 40
24 2 12 3 3 12 اطاق اداری 4
6 1 6 3 2 13 اطاق نور و صدا 3
12 1 12 3 3 14 انباری 4
15 *پارکینگ -
12 1 12 3 3 16 مرشد خانه 4
17 جمع کل اعیانی 297
18 عرصه
جمع کل 297
12
سالن ورزشهای زورخانه ای و پهلوانی – زورخانه بزرگ (قطر 10 متر)
(حداقل فضای مسقف برای استقرار 2 اتومبیل 25 مترمربع است که باتوجه به پارکینگ مورد نیاز به متراژکل افزون م یگردد.
M ابعاد
ردیف فضای مورد نیاز
قطر ارتفاع
مساحت
واحد(م م)
تعداد
مساحت
M ) 2
(
کلاس
طراحی
طبقه
احداث
توضیح
4 در یک 1 4 3 2 1 اطلاعات و گیشه 2
طبقه
2 ابعاد گودو حریم قطر بزرگ
3 حریم
10
5
177
8 4 2 3 1/2 1/ 4 سرویس بهداشتی 7
9 1 9 3 3 5 کمک های اولیه 3
10 10 2 6 رختکن ولاکر 3
3 1/2 1/ 7 دوش 7
6 1 6 3 2 8 تأسیسات 3
20 1 20 3 4 9 بوفه/ تریا 5
50 - 50 4 4 10 سکوی تماشاچیان 20
11 فضای ارتباطی درونی
وورودی
50 - 50
24 2 12 3 3 12 اطاق اداری 4
6 1 6 3 2 13 اطاق نور و صدا 3
10 1 10 3 2/5 14 انباری 4
15 *پارکینگ
12 1 12 3 3 16 مرشد خانه 4
17 راه پله - - = - = -
20 1 20 3 4 18 سونا خشک 5
19 جمع کل 426
20 عرصه 1065
13
جدول شرایط محیطی مطلوب زورخانه
عوامل محیطی تعیین کننده
دما به
درجه
سانتیگراد
رطوبت
به درصد
روشنایی
به لوکس
میانگین میانگین تمرینی و
تفریحی
رقابتی
نور طبیعی
و جهت گیری
میزان تعویض
هوا
ویژگی محیط از
نظر اکوستیک
300 40 12
800
برای
مسابقات
پخش
تلویزیونی
شمالی –
جنوبی و نور
غیرمستقیم
0/85 مترمکعب
هوای تازه
درهردقیقه بازاء
هرنفربازیکن
بازی پر سروصدا
14
مشخصات جدارهای داخلی زورخانه
جدارها
سقف دیوار کف محوطه بازی
خط کشی
رنگ ویژگی رنگ ویژگی
رنگ ویژگی
عرض
به
میلیمتر
رنگ
روشن
پیش بینی
احداث
گنبدروی گود
وبانورگیری
درسقف
روشن
پیش بینی
امکانات
برای
آویزان
کردن
تجهیزات
ورزشی
وبا
نورگیری
در قسمت
بالای دیوار
آزاد
کف پوش
مستحکم،مقاوم
در مقابل
سرندگی
وبامقاومت
نشست مناسب
 15
ایمنی در زورخانه ها-
-1 لبه ها و دیواره های گود با پدهای لاستیکی ضربه گیر رنگی پوشانیده شود،تاازبروزهرگونه
آسیب های ناشی ازبرخوردورزشکاران بااین قسمتها خصوصادرزمان کشتی گرفتن ویاچرخیدن
جلوگیری شود.
-2 کف گود بایدکاملا تراز ونرم باشد ( یعنی سرنبوده ودرعین حال، زبروخشن نیز نباشد ) تا
ورزشکاران هنگام چرخیدن هاوپازدن هادچارسرخوردن وسائیدگی کف پا نشوند.
-3 بانظافت روزانه گود ازبروز بیماریهای پوستی درزورخانه جلوگیری گردد.
-4 تخته های شنونبایددارای گره هاورگه های بزرگ خصوصادرمحلهایی که وزن ورزشکار بر
روی آن قرارمی گیردباشد،زیراامکان شکستگی وناامنی رابه وجود می آورد.
-5 برای جلوگیری ازلغزیدن تخته شنوهنگام فعالیت،تکه هایی لاستیک در زیرپایه های ذوزنقه
نصب کنند.
-6 حریم ایمنی فاصله گودتامحل استقرارسکوی تماشاچیان بایدحدود 3مترباشد.
7 -در زورخانه هر ورزشکار،از لباس شخصی استفاده نماید.
-8 حتی المقدور از لنگ استفاده نشود.
-9 دستگاه های خنک کننده مستقیما برگود و ورزشکاران نوزند.
-10 سیستم روشنایی و نور مستقما به چشم ورزشکاران و مرشد نتابند.
-11 درسالن کشتی زورخانه نیزنکات ایمنی( ارائه شده درمورد کشتیاین پژوهش) رعایت شود.
-12 وسائل کمک های اولیه در زورخانه موجود باشد.
16
مراجع و ماخذ مطالب مربوط به زورخانه-
.( -1 کتاب"زورخانه و ورزش باستانی". صدیق، مصطفی. چاپ 3 ، ش 26 (آذر 43
-2 دلیرستان – وب سایت رسمی فدراسیون ورزشهای پهلوانی وزورخانه ای جمهوری اسلامی
ایران–آئین نامه ،قوانین ومقررات مسابقات ورزش زورخانه ای.
-3 مدیریت اماکن تاسیسات وتجهیزات ورزشی-دکتر مجید جلالی-انتشارات دانشگاه تهران-
.1388
-4 دلیرستان – وب سایت رسمی فدراسیون ورزشهای پهلوانی وزورخانه ای جمهوری اسلامی
ایران– آشنائی با این ورزش- ساختمان زورخانه.
-5 دلیرستان – وب سایت رسمی فدراسیون ورزشهای پهلوانی وزورخانه ای جمهوری اسلامی
ایران–آشنائی با این ورزش- لباس زور خانه.
۶- برگرفته شده ازموازین فنی ورزشگاههای کشور-جلد دوم-سازمان برنامه و بودجه نشریه
132- شماره 2
-7 دکتر محمد احسانی ،اسماعیل زنگنه- تاسیسات واماکن ورزشی –از طریق:
http://siavash.masoumi.googlepages.com/facilitypowerpoint10.ppt
۸-در تنظیم این موارد در وهله اول از نظرات ارزشمند ناظر محنرم پروژه ودر مراحل بعدی با
مذاکره با آقایان عظیمی مسئول اسبق زورخانه شهید فهمیده، نجات مدیر زورخانه پاس(نیروی
انتظامی)،امیرحسینی دبیرمحترم فدراسیون بین المللی ورزش های زورخانه ای بهره گیری شد.
17
پژوهش
استانداردها و ایمنی در اماکن
ورزشی
مجری: بیژن شیری
ناظر:مهدی مرندی
به سفارش شرکت توسعه و نگهداری اماکن ورزشی کشور
1388
(فصل چهارم ،رشته آمادگی جسمانی و ایروبیک)
(3)
18
-4-3 استانداردهای سالن های آمادگی جسمانیوایروبیک-
الف-تعاریف-
آمادگی جسمانی یکی از مهم ترین بخش های تمرینی رشته های ورزشی است،که پیش نیاز و
لازمه دستیابی به اجرای ورزشی بهینه میباشد.هدف اصلی ازآمادگی جسمانی، ارتقاء و افزایش
قابلیتهای عملی ورزشکاران وتوسعه قابلیتهای آنان تابالاترین حد هنجارهااست.( 1).دریک برنامه
تمرینی هدف دار،آمادگی جسمانی به ترتیب زیرتوسعه می یابد:درمرحله اول ورزشکارآمادگی
ورد،به دنبال آن درمرحله دوم آمادگی جسمانی اختصاصی Ĥ جسمانی عمومی خودرابه دست می
شروع می شود.ازنقطه نظرروش شناسی وعلم تمرین،آمادگی جسمانی عمومی و اختصاصی در
مرحله آماده سازی توسعه می یابد( 2). برای رسیدن به آمادگی جسمانی ازروشهای مختلفی بهره
گیری می شودکه عمدتاتوسط یکی از فعالیتهای هوازی(ایروبیک) و فعالیتهای بی هوازی انجام
میگیرد.بطور معمول برای دست یابی به استقامت عمومی وآمادگی جسمانی عمومی فعالیتهای
هوازی،و برای افزایش قدرت و سرعت از فعالیتهای غیر هوازی مورداستفاده قرار می گیرد.
.فعالیتهای هوازی( ایروبیک ) امروزه علاوه برقرارگرفتن در برنامه های تمرینی ورزشکاران در
رده های مختلف،به عنوان یک رشته ورزشی درجامعه مطرح ودارای فدراسیون خاص با برنامه
های آموزشی ورقابتی درسطح بین المللی است.در بحث مربوط به فعالیتهای مربوط به آمادگی
جسمانی اختصاصی نیزکه عمدتا بابهره گیری ازادوات وابزارویژه دنبال می شود،رشته پرورش
اندام نیزباتشکیلات فدراسیونی ورقابتهای جهانی دنبال می شود.به طور خاص برای یکی ازدو
روشهای یاد شده بالا اماکن ورزشی احداث و تجهیزمی گردد.که دراین بخش به استانداردهای
آن پرداخته می شود.
الف –سالن های بدنسازی –در این سالن هامعمولا رشته پرورش اندام بااستفاده ازوزنه و میله
ودستگاههای مختلف برای تقویت وپرورش عضلات ورزشکاران ارائه میشود.حرکات ورزشی
دربدنسازی بسیارفراوانندکه به برخی از آنها اشاره می گردد :پِرس سینه با هالتر پرس سینه با
دمبل  حرکت کول،هالتر پرس سرشانه با دمبل ( جلو و پشت ) حرکت سرشانه ( صلیب )
با دمبل از طرفین ( در حالت ایستاده )  حرکت صلیب با دمبل ( در حالت خمیده)  حرکت
19
زیر بغل هالتر خم  کشش زیر بغل ( با دستگاه کشش ،جلو یا پشت ) حرکت شکم و خم
کردن پاها( روی تخته شیبدار )حرکت خم کردن مچ بادمبل یاوزنه(ساعد)  سرشانه با هالتر
(از جلویا پشت) سرشانه بادمبل(از جلویا پشت) کشش عضلات شکم(بادستگاه کشش)
تمرین نشست متمایل به عقب باهالتر( اسکات پا ) حرکت کشش کتف از پشت و جلو ( با
دستگاه هالترکشش) (شِراک) خم کردن مخالف مچ بادمبل  پیچ کمرباهالتر کشش عضلات
پایین تنه روی تخته شیبدار حرکت درازونشست روی تخته شیبدار حرکت پشت بازوهابا
هالتر(درحالت نشسته )حرکت شناسوئدی برعکس باصفحه هالتر(روی نیمکت ) ( پشت بازو
متقابل ) اسکات کامل با هالتر کشش عضلات چهار سر ران با دستگاه کشش ( جلو پا با
ماشین) حرکت پشت بازوبادستگاه  حرکت جلو بازوبا هالتر حرکت صلیب با دمبل ( روی
نیمکت ).تجهیزات مورد استفاده در سالن بدنسازی متناسب با شرائط ورزشگاه ازوسایل بسیار
. ( ساده تاتجهیزات بسیار پیچیده مکانیکی،هیدرولیکی و الکترونیکی قابل پیش بینی است( 4
ساده ترین وسایلی که برای انجام بدنسازی لازم است عبارتنداز: دمبل  هالتر  پرس سینه
متحرک  فنرهای مخصوص رشته بدنسازی  بارفیکس  پارالل  صفحه های وزنه  چهار
پایه های کوتاه وبلندجهت نشستن روی آن  وسیله مخصوص پا پایه های وزنه برداری
(جهت انجام حرکات اسکات).علاوه برمواردفوق ازدستگاههای تردمیل،دوچرخه ثابت، اسکی
فضایی و...نیز در سالنهای بدنسازی استفاده می شود.
ب-سالن های ایروبیک- ایروبیک یعنی فعالیتی که عضلات بزرگ را به کارم یگیرد،حداقل 12
دقیقه باحرکات ریتمیک وموزون،درشرایطی که سرعت وشدت تمرین قابل تحمل است. و نیاز
بدن به اکسیژن برای مدتی افزایش می یابد،این فعالیت انجام میگیرد.ایروبیک جزء فعالیت های
هو ارسان(شدت تمرین بالاومدت تمرین پایین)است.حرکات ایروبیک رشدمویرگ های کوچک
درعضلات را تحریک کرده و این پدیده به رساندن موثرتراکسیژن به عضلات کمک کرده ودر
دفع محصولات زائد سوخت وسازمثل اسیدلاکتیک که تجمع آنهادرعضلات باعث دردعضلانی
میشود،کمک می کند.
حرکات ایروبیک شایددشوارباشد، ولی دردناک نیست. بنابراین فردپس از انجام حرکات دچار
دردعضلانی یامفصلی نمی شود.(البته به جزروزهای اولی که فردبه این ورزش می پردازد).
انجام حرکات ریتمیک وموزون ایروبیک به همراه شنیدن موزیک شاد،فرد را سرحال می آورد و
20
افسردگی راازبین می برد.همچنین درپایان یک روزکاری پرمشغله به او کمک می کند تا احساس
آرامش کند( 8).آموزش و تمرینات ایروبیک میتواند درفضاهای بسته(مثل خانه یاسالن ورزشی)
یا در فضای باز انجام شود. در خانه می توان پرش و طناب زدن را انجام داد . همزمان هم می
توان فیلم آموزش ایروبیک راهم نگاه کرد.یک ورزشگاه به ابزارهای متعددی مثل دوچرخه
ثابت،تردمیل،مربی ورزش،امکانات قایقرانی و.......نیازدارد.تمرین روی دستگاه های مختلف با
سرعت وشدت تمرین مناسب،استراتژی خوبی است.برخی افراد هم به این نتیجه رسیده اندکه
اگربایک گروه تمرین کنندراحت ترهستند.ولی همه این موارد نیاز به راهنمایی مربیان مجرب و
تحصیل کرده دارد.به همین دلیل امروزه بسیاری ازسالن های ورزشی دارای مربیان آموزش
دیده ای هستند که درمراحل مختلف ورزش ایروبیک به راهنمایی کردن می پردازند.ووقتی که
هوااجازه دهد،میتوان تمرین ایروبیک رادر بیرون انجام داد.پیاده روی سریع که موجب افزایش
ضربان قلب میشود،دوی آهسته،دوی سریع و دوچرخه سواری گزینه های مختلفی در این زمینه
هستند. برای برخی افراد که دارای آسیب دیدگی جسمانی هستند، فعالیت ایروبیک فوق العاده
. ( ای است( 9
امروزه فعالیتهای ایروبیک در سالن های بدنسازی و یا سایر سالنهای ورزشی برگزارمی گردد.
این سالنهابایددارای ویژگی های تهویه مناسب باشند،تااکسیژن کافی به ورزشکاران برسد.سایر
استانداردها در خصوص نور و کف پوش و... مانند سالن های بدنسازی است.در این سالن ها
بایدسیستم صوتی قرارگرفته باشدتاامکان پخش موسیقی درمحیط وجودداشته باشد.ورزشکاران
دربرخی ازاین اماکن ازوسیله ای به نام استپ یا پله استفاده می کنند.این استپ یا پله از جنس
چوبی، فایبرگلاس و ... می باشد. ابعاد آن متفاوت بوده و اندازه استاندارد آن 80 تا 90 سانتیمتر
طول 40 سانتیمتر عرض و 15 تا 25 سانتیمتر ارتفاع می باشد این روش ورزشکار بطورمداوم از
ید.ورزش ایروبیک دارای رشته های مختلف دیگری ماننداستپ، بادی Ĥ استپ بالارفته وپایین می
کامبت،بادی اتک (ایروکامبت – بادی کامبت)که تلفیقی بارشته های رزمی ودفاعی است.
ایروبیک درآب و ایروبیک حرفه ای می باشد واز تشکیلات رسمی و مسابقات و رقابتهای ویژه
.( برخوردار است( 10
جانمایی-محل احداث سالنهای بدنسازی وایروبیک بایدشرایط وموقعیتهای زیرراداشته باشد :
1 اندازه: زمین مورد نظر بایددارای قابلیت احداث اماکن ورزشی استاندارد با گنجایش کافی
21
برای فعالیتهایاین ورزشها،وکلیه فضاهای جانبی نظیررختکن،دوش،اداری،بوفه و..راداشته باشد.
2موقعیت زمین سالن ها:علاوه بردرنظرگرفتن وضعیت وموقعیتهایی نظیرنوع آب وهوا،ازنظر
موقعیت جغرافیای شهری (محلی) نیزدارای دسترسی آسان برای بهره برداران بوده وارجح آن
است که درکنارمجتمعهای مسکونی،مراکز آموزشی نظیرمدارس، دبیرستانها ودانشگاهها ساخته
شده ودسترسی لازم وساده را به معابرسهل الوصول نظیربزرگراه هاوخیابانهای اصلی و خطوط
حمل و نقل عمومی راداشته باشند.
-3 جانمایی بنا(تعیین محل احداث بنا):بایدبه نحوی باشدکه در صورت وجود،ازعوارض زمین
نیزبرای طراحی و ساخت نهایت استفاده شده و از عوامل مصنوعی( ساخت وساز)در تکمیل
آن بهره گیری شود و به عواملی نظیرآفتاب،بادوباران توجه گردد.
4 امکان ایجاد،یادسترسی به پارکینگ وفضاهای عمومی را داشته باشند.
استاندارد های سالن های بدنسازی- مساحت مورد نیازبرای این فعالیت بستگی به ابزار و ادوات
مخصوص این رشته وتناسب آنهاباتعداد ورزشکارانی که ازآنها استفاده می کنند،دارد.و به طور
معمول ابزار و تجهیزات بدنسازی متناسب با سطح دانش و کارایی مربیان،استقبال ورزشکاران
وسرمایه گزاری انجام شده،درسالنهاقرارمی گیرند.ابعاد سالنهای بدنسازی متناسب با موارد فوق
3 متربایدباشد.سالن های بدنسازی / 15 متروارتفاع سقف سالنهای بدنسازی حداقل 2 × حداقل 6
درجه 2 حدود 110 متر ودرجه یک حدود 150 مترمربع باید باشند.این ابعادو ارتفاع علاوه بر
.( ایجادتهویه مناسب،ازنظرروانی وذهنی برآسایش ورزشکاران تاثیردارد( 4
استانداردهای وسایل و تجهیزات-منظورازوسایل وتجهیزات استاندارددربدنسازی استفاده از مواد
اولیه مناسب برای ساخت آنها،رعایت کلیه اصول ارگونومی انسانی(مهندسی اندازه های بدن)
درطراحی و ساخت و نهایت رعایت اصول بیومکانیک درحرکاتی که تولیدمیکنند،می باشد.
مواد اولیه برای ساخت وزنه ها،هالترهاودستگاههای مختلف بدنسازی باید از جنس فولاد زنگ
نزن(استنلس استیل با گرید 314 )،یافولادروکش دارکروم یاروکش های پلی مری باشد.قطعات
پلاستیک فشرده)غیربازیافتی بوده وسیمهای بکسلهای دستگاهها ) abs پلاستیکی آنهاازجنس
باخصوصیات واستحکام ویژه بایند.نقاطی که باید روغنکاری و یا گریس کاری شوند،محفوظ
ووزن میله های هالتر،دمبلهاوصفحات چدنی یا فولادی وزنه هادقیق باشد.پایهای دستگاههای
بدنسازی درمحلی که روی زمین قرارمی گیرندبایدتاحدممکن کوچک باشندواتصالات پایه ها
22
بایکدیگرحداقل 15 سانتیمترازسطح زمین بالاترباشندتاامکان نظافت محیطی سهل گردد.
دستگاههای بزرگ نظیرتردمیل ها،دوچرخه های ثابت،اسکی فضایی و....قابلیت جابجایی سهل
داشته باشند.در این موارد استانداردهای ملی وجود ندارد،بنابراین کنترل دقیقی در این موارد
وجود ندارد بنابراین در زمان تهیه این تجهیزات باید از کارشناسان مجرب بهره گرفت.
چندپلان از نحوه چیدمان وسایل وتجهیزات در سالنهای بدنسازی
23
24
25
26
برای فالیتهای ایروبیک اندازه فضاها بستگی به تعداد ورزشکاران دارد.به طورمعمول برای هر
2 مترمربع فضاباید در نظرگرفته شود.کف سالنهای بدنسازی وایروبیک نقش / فرد حدود 2 تا 5
مهمی درانجام درست حرکات وتامین تعادل وایستایی ورزشکاردارد. کف این سالنها باید نرم،
بادوام ومحکم بوده و دربرابرسرندگی و نشست مقاوم باشد. در رنگ آمیزی و نورپردازی سالن
بدنسازی،استفاده ازرنگ های روشن وملایم وجلوگیری ازتابش مستقیم وخیره کننده در تامین
آرامش فضاوآسایش ورزشکاران موثرخواهد بود ( 4).دیوارهای سالن بدن سازی بایدآینه کاری
شده باشند.آینه کاری ازروی قرنیزکنار دیوارها( 15 تا 20 سانتی مترازکف زمین)تا ارتفاع دو
.( متر باید باشد( 7
فضاهای جنبی درسالنهای بدنسازی عبارتند از:رختکن،دوش،سرویسهای بهداشتی ودر صورت
امکان سونا وتجهیزات آبی.اتاق آمادگی ونرمش،محل های استراحت وتجدیدقوا،اتاقهای معاینه
و تجهیزات پزشکی،اداری وانبارهای نگهداری وسایل وتجهیزات بدنسازی.معمولادر محل های
استراحت وتجدیدقواتریاوبوفه نیزتعبیه می شود.درکناراین سالنها میتوان سالن ایروبیک احداث
نمود.
نورسالنهای بدنسازی می تواند ازروشنایی طبیعی وبدون تابش تامین شود.میزان روشنایی سالن
برابربا 300 لوکس بایدباشد.ومیزان دمای مطلوب برای فعالیت بدنسازی معادل 16 درجه سانتی
گرادبایدباشد.تهویه سالن به تناسب تعدادورزشکاران وشدت حرکات ورزشی حداقل یک متر
مکعب هوای تازه در دقیقه به ازاء هر ورزشکار می باشد.
در صفحات بعدجداول اندازه وابعاد یک سالن بدنسازی ونیازمندیهای آن،به همراه جدول
شرایط محیطی مطلوب و مشخصات جدارهای داخلی ارائه شده است:
27
اندازه و ابعاد سالن بدنسازی
M ابعاد
ردیف فضای مورد نیاز
طول عرض ارتفاع
مساحت
واحد(م م)
تعداد
مساحت
M کل( 2
(
کلاس
طراحی
توضیح
1 6 1 6 3 2 1 اطلاعات و گیشه 3
1 150 3/2 6 2 ابعاد زمین 25
40 3 5 3 حریم و محل تماشاچیان 8
190
1
1 10 5 2 3 1/2 1/ 4 سرویس بهداشتی 7
1 12 1 12 3 3 5 کمک های اولیه 4
1 30 2 3 1/2 1/ 6 رختکن ولاکر 6
1 10 2 3 1/2 1/ 7 دوش 7
2 80 80 3 8 8 بدنسازی و ایروبیک 10
1 6 6 3 2 9 تأسیسات 3
2 30 30 3 5 10 بوفه/ تریا 6
2-1 40 40 11 فضای ارتباطی درونی و رودی 3
2-1 24 2 12 3 3 12 اطاق اداری 4
1 12 12 3 3 13 اطاق داور و مربی 4
1 6 6 3 2 14 اطاق نورو صدا 3
1 12 12 3 3 15 انباری 4
- - 16 *پارکینگ - 3
2 12 12 3 3 17 سوناخشک 4
2-1 15 15 6 2/5 18 راه پله 6
19 جمع کل عیانی 495
20 عرصه 870
حداقل فضای مسقف برای استقرار 2 اتومبیل 25 مترمربع است که با توجه به پارکینگ مورد نیاز به متراژ کل افزون
می گردد.
28
جدول شرایط محیطی مطلوب سالنهای بدنسازی
عوامل محیطی تعیین کننده
دما به
درجه
سانتیگراد
رطوبت
به
درصد
روشنایی
به لوکس
میانگین میانگین
تمرینی
و
تفریحی
رقابتی
نور طبیعی
و
جهت گیری
میزان
تعویض هوا
ویژگی فعالیت
از نظر
اکوستیک
300  40 16
شمالی –
جنوبی و
نور
غیرمستقیم
1مترمکعب
به ازاء هر
ورزشکار
فعالیت در
سکوت
29
مشخصات جدارهای داخلی سالن بدنسازی
جدارها
سقف دیوار کف محوطه بازی
خط کشی
رنگ ویژگی رنگ ویژگی
رنگ ویژگی عرض
به
میلیمتر
رنگ
روشن
پیش بینی
امکانات
برای
آویزان
کردن
تجهیزات
ورزشی
وبدون
نورگیری
درسقف و
دیوار
روشن
پیش بینی
امکانات
برای
آویزان
کردن
تجهیزات
ورزشی
وبدون
نورگیری
درسقف
و دیوار
آزاد
کف پوش
بادوام و
مستحکم،مقاوم
در مقابل
سرندگی
وبامقاومت
نشست مناسب
 30
جذاب و دلپذیر کردن محیط-ایجادمحیط بهتردرسالن بدنسازی کاری شدنی و ممکن است.برای
مثال،طراحی کف سالن را می توان بامجموعه ای ازرنگ هاوالگوهاانجام دادتاطرحهای منحصر
به فردوزیبایی درسالن بدنسازی ایجادشود.یک روش برای این کارانتخاب یک رنگ برای محل
فعالیت ورنگی دیگربرای راهروهاست،دیوارهارا نیزمی توان به شکل متفاوتی رنگ آمیزی کرد
تاجودلپذیروراحتی ایجاد شود.باوجوداین،استفاده ازرنگ های زیاد گیج کننده است و روشنایی
را تحت تاثیر قرار می دهد.روشنایی غیر مستقیم یاروشنایی ازبالا،به ایجادمحیط بهتروروشن تر
کمک می کند.نگرش دیگری که در این زمینه وجود دارد،استفاده از لامپ های بیشتر است تا
.( روشنایی کافی سالن تامین شود( 11
ایمنی در سالنهای بدنسازی-
-1 در احداث سالن به استانداردهای ارائه شده ،خصوصا ارتفاع سالن توجه گردد.
-2 اغلب دستگاههای بدن سازی،می بایست درفضائی قرارگیرندکه حداقل 3 فوت یایک متر از
همدیگرفاصله داشته باشند.میزان این فاصله می تواندباحرکت دستگاه یا آزمایش ذهنی آن نیز
.( تعیین شود( 5
0متری / -3 دستگاههای هوازی مانند تردمیل،دوچرخه ثابت،اسکی فضایی و... بافاصله حداکثر 5
1 متری باید استقراریابند. / ودستگاههای قدرتی با فواصل مناسب 1 تا 5
-4 بهره برداری ازوسایل ولوازم غیراستاندارد،که به مرورزمان باعث آسیب رسانی به مفاصل
ورزشکار می گردد،بایدخودداری شود.
-5 ازکمبودیا کاهش نورکافی در سالن جلوگیری شود.
-6 سیستم تهویه به طور مرتب موردبازدید قرارگیرند،تاازانتشاربوی نامطلوب درسالن جلوگیری
شود.هوای داخل سالن باید از اکسیژن غنی باشد،زیرا تهویه نامناسب ورقیق بودن هوا در سالن
باعث کاهش کارائی ورزشکاران میشود.
5 و 6 ، -7 ازکفپوش های نامناسب درسالن استفاده نشود،ودر نظافت آن دقت گردد.( موارد 4
مستقیماً باعث بروزحادثه نمی شوند.بلکه به طورغیرمستقیم عامل بسیاری ازحوادث وسوانح
می گردند).
-8 وسایل برودتی مانندکولرها،پنکه ها وغیره درسالن بایدطوری نصب شوندکه جریان بادو هوا
مستقیماً بابدن عرق کرده ورزشکاربرخوردنکند.
31
-9 نوربایدمتناسب بافضا و شرایط سالن باشدو لامپ ها نبایدتولیدسایه زیادکنند.
-10 نورورنگ سالن وکفپوش بایداز خستگی چشمها جلوگیری کنند.
-11 کفپوش های سالن هم باید صاف، مستحکم باشد و باعث سرخوردن و پیچ خوردگی پای
ورزشکاران نشود( 6). سالن های باید تمیز وایمن نگه داشته شوند.
12 - ابزار و تجهیزات به خوبی نگهداری شوندتامحیط مناسبی برای استفاده کنندگان فراهم
گردد.از آنجاکه بوهای مختلف از جمله عرق ممکن است به سرعت فضا رادر برگیرند،
-13 دیوارها،تجهیزات ورختکنهابایدهمه روزه بااستفاده ازوسایل پاک کننده خانگی تمیز شوند.
-14 کف زمین سالن باید با جارو برقی نظافت شودو استفاده کنندگان از اماکن باید به وسایل
پاک کننده(محلول ها و ضد عفونی کننده ها)دسترسی داشته باشندتادرصورت لزوم بتوانند از
.( آنها استفاده کنند( 11
-15 روش استفاده ازدستگاه ها برروی تابلوهایی که در نزدیک ترین نقطه به دستگاه ها می
باشند،درج شود.
-16 مهمترین اصل درایجادوحفظ ایمنی درسالنهای بدنسازی حضورمربیان ودستیاران آنها در
هنگام تمرینات ورزشکاران می باشد.
-17 پشت دستگاههای تردمیل بایدتافاصله 2متری خالی بوده وبهتر است ازتشکهای ایمنی در
این محل ها استفاده شود.
-18 حدفاصل دستگاه های هوازی نیز این تشکها پهن شود،تادرصورت لغزش ورزشکاران و
سقوط احتمالی آنان خطری متوجه آنان نشود.
-19 فاصله دستگاهها خصوصاایستگاه هایی که از ابزارهایی نظیردمبل و هالتر استفاده می شود،
1متری از دیوارهای آیینه کاری شده فاصله داشته باشند. / باید با حدود 1تا 5
-20 نحوه استقراردستگاههاازنظرفنی، ابتدابایددستگاههای هوازی(تردمیل..)وسپس دستگاههای
مربوط به اندامهای فوقانی وبعدازآن دستگاههای مربوط به اندامهای تحتانی ودرنهایت تنه قرار
داده شود.تقسیم بندی ازایجادخستگی بیش ازحددرحین تمرین و واماندگی جلوگیری مینماید.
-21 با بهره برداری اصولی ازدستگاه هازیرنظرمربیان مجرب و با برنامه ااز ایجاد هرگونه آسیب
جسمانی برای ورزشکاران جلو گیری شود.
-21 از توزیع داروهای غیرمجاز جلوگیری گردد.
32
منابع و ماخذ آمادگی جسمانی و ایروبیک-
-1 آزمونهای سنجش آمادگی جسمانی ،مهارتی و روانی-تالیف دکتر رضا قراخانلو و همکاران-انتشارات کمیته
. ملی المپیک- 1385
-2 محمد رضا کردی،معرفت سیاه کوهیان-آزمونهای قلبی –تنفسی- انتشارات دفتر تحقیقات سازمان تربیت
. بدنی-چاپ اول- 1383
-3 براساس مطالعات دفتر ملی مدیریت – معاونت امور استانهای سازمان تربیت بدنی جمهوری اسلامی ایران.
132 –معاونت امر فنی دفتر تحقیقات / -4 برگرفته از کتابهای موازین فنی ورزشگاههای کشور-نشریه شماره 1
ومعیارهای فنی.
todd L.Seidler jornal of physical education,recreation& danc – 5
e,may_jun 2006,health & medical complete,mht
www.setaregane-shomal.com
www.sportscholars .ir -6
. -7 محمد جماعت- روزنامه همشهری- پنجشنبه 8دی 1384
post-www.iranew.com/56 .aspx -8
-9 ایروبیک چیست ؟ - آب، های بوراند-ترجمه : محمود کریمی منبع : اختصاصی راسخون
www.rasekhoon.net/Article/Showwww.
ifsaf.com . -10 سایت رسمی فدراسیون آمادگی جسمانی و ایروبیک-درباره فدراسیون
. -11 مدیریت اماکن ورزشی- گیل فرد-ترجمه دکتر حسن اسدی و .....-انتشارات دانشگاه تهران- 1388
33
پژوهش
استانداردها و ایمنی در اماکن
ورزشی
مجری: بیژن شیری
ناظر:مهدی مرندی
به سفارش شرکت توسعه و نگهداری اماکن ورزشی کشور
1388
(فصل چهارم ، رشته کشتی)
(5)
34
-4 استانداردهای سالن های کشتی- -5
تعاریف - کُشتی نوعی ورزش است که درآن دوانسان غیرمسلح بایکدیگرگلاویزشده و برای
به زمین زدن یابی تعادل کردن حریف خودتلاش می کنند.کشتی یکی ازقدیمی ترین
وفراگیرترین ورزش های دنیاست واحتمالادردوران ماقبل تاریخ باتغییرشکل درجنگهای تن به تن
وجایگزین کردن مرگ یاصدمات شدید با یک پیروزی نمادین ایجاد شده است. شواهد بسیاری
.( از حضور کشتی درتمامی تمدن های آغازین بشری وجوددارد( 1
سبک های متنوعی ازکشتی درکشورهای مختلف دنیا تمرین می شود.از مهمترین سبک های ملی
و محلی کشتی م یتوان به انواع کشتی با کمربند شامل گلیما در ایسلند، شوینگن در سوئیس،
گوراش در آسیای میانه و نیز سومو و جوجیتسودر ژاپن، سامبو در روسیه و کشتی حرفه ای در
آمریکا اشاره کرد.تقریباتمام کشورهای دنیادوسبک المپیکی کشتی یعنی کشتی فرنگی و کشتی
آزاد را پذیرفته اند.تفاوت این دودرآن است که درکشتی فرنگی که بیشتردر قاره اروپا محبوب
است،گرفتن پائین کمرواستفاده ازپاممنوع است امادرکشتی آزاد کشتی گیران اجازه انجام همین
.( اعمال را دارند. مسابقات این دو رشته زیرنظر فدراسیون بین المللی کشتی فیلابرگزارمی شود( 2
کشتی آزاد -دارای بیش از 200 فن و بدل است که بعضی ازاین فنون مانند : یک دست یک پا
 کول انداز  پیچ پیچک  حصیرمال  اِشگل گربه و فیتیله پیچ و غیره می باشد.
کشتی فرنگی-دارای فنونی نظیرکلیه پرتابها یعنی سوبلس  فنون کمر  پیچ کمر  کول انداز
 پیچ پیک  سالتویک دست  سالتوکمر کلید قیچی  خیمه سالتو  پل شکنهای مختلف
وغیره می باشد.در کشتی فرنگی تمام فنون باید از بالای کمر انجام شود و در غیر این صورت
خطا محسوب می شود( 3) .درورزش کشتی هرمسابقه را 3 داور قضاوت می کنند. ( رئیس
.( تشک  قاضی و داور وسط )و معمولا یک ناظر نیز به فعالیت آنها نظارت می کند( 4
ابزار و تجهیزات ورزش کشتی :
12 متر می باشد که دارای 3 × الف-تُشک کشتی به قطر 9 متر و به شکل مربع و ابعاد 12
قسمت است. قسمت اول : منطقه فعالیت که در وسط قرار دارد و دو کشتی گیر در آن قسمت
کشتی خود را شروع می کنند. قسمت دوم : دایره قرمز رنگی است که دور تشک کشیده شده
35
است که به آن منطقه (( زون )) گفته می شود و عرض آن 1 متر می باشد. قسمت سوم :
1 متر می باشد.علاوه بر این مناطق برای ایجاد / محوطه خارج از زون است،که عرض آن 5
حریم امن برای کشتی گیران تشکها را با فاصله 2 متری از دیوار یا سایر موانع سخت پهن می
کنند.
زون : اگر دو کشتی گیر در منطقه زون باشند برای پیش گیری از خروج از تشک داور به آنها
زون می گوید( یعنی به طرف وسط تشک برگردید). در کشتی ورزشکاران در رده های سنی
مختلف و با اوزان مختلف با یکدیگر رقابت می کنند.
1(متر) ، × 8 باشد،ابعاد هر قطعه 2 × 10 متریا 8 × تشکهای آموزشی و تمرینی می تواندبه ابعاد 10
8 به × ضخامت آنها 6 تا 9 سانتیمتر،که در اینصورت برای یک تخته تشک کشتی با ابعاد 8
12 به تعداد × 10 به تعداد 50 قطعه و برای تشک کشتی به ابعاد 12 × تعداد 32 قطعه،با ابعاد 10
72 قطعه با مشخصات فوق مورد نیاز است( 6). ضخامت این تشکها در مسابقات بین المللی 9
سانتی متر و در مسابقات دوره ای 8 سانتی متراست( 5).البته ضخامت تشک ها بستگی به نوع
وکیفیت اسفنج فشرده به کاررفته درآن دارد.
تشک کشتی رابااسفنج فشرده درقطعات یادشده بالاوبافرمولهای خاص میسازندکه عبارتست :
ازریبانددفوم یاهمان اسفنج معمولی که پس ازآسیاب شدن دوباره،طی مراحلی به اسفنج فشرده
تبدیل میگرددکه حالت فنری وارتجاعی بسیار بالایی رادارامیباشدکه درساخت تشکهای کشتی،
چگونگی مکان
تفریحی –
عمومی
باشگاهی
استانی و
منطقه ای
ملی و
بین المللی
ملاحظات
10×10 10×10 10×10 8× اندازه تشک اصلی 8
اندازه تشک اصلی با محوطه
خطر
12×12 12×12 12×12 10×10
اندازه قطر تشک اصلی با
محوطه خطر و ایمنی
10/ 10 تا 5 /2 10/ 10 تا 5 /2 10/ 10/2 تا 5
10/2 تا
10/5
ضخامت تشک
کشتی :حداقل 40
میلیمتر
36
جودووژیمناستیک مصرف انحصاری دارد.وجود قابلیت های برجهندگی وسختی در این تشکها
مضراست.تشک کشتی رااز پی وی سی مسلح به الیاف پلی استرنیزمیسازند که دارای استحکام
است که رنگ آن زرد است و با رنگ pvc بیشتری است رویه تشک کشتی ازجنس برزنت یا
قرمزخط کشی می شود( 6).نصب تشک کشتی که باید در یک زمین صاف انجام گیرد بسیار مهم
است.زیرا در صورتی که قطعات تشک به طور کامل در کنار هم قرار نگیرند،و بین آنها فاصله
باشد امکان آسیب دیدگی کشتی گیران در حین آموزش،تمرین و مسابقه وجود دارد.
برای دید بهتر تماشاچیان می توان تشک کشتی را برروی سکوی مخصوص قرارداد،که ارتفاع
1 متراز کف و با زاویه 45 درجه به سطح زمین متصل شود.برای امنیت / این سکوها حداکثر 10
بیشترتشکها با فاصله 1 تا 2 متر ازکناره هاروی سکو قرارمی گیرند.در مسابقات معمولا از دویا
سه تشک کشتی استفاده میشودولی مسابقات المپیک روی 3 تشک برگزار میگردد.میزوصندلی
هیئت نظارت ومیزداوری درحریم 2متری بیرون تشک قرارگرفته میشوند. حریم تشک مسابقات
1 مترازهرطرف / 12 از هرطرف 2متر می باشد.حریم تعیین شده روی تشک ،ازدایره میانی 5 ×12
4مترباشدو توسط مانع از هم جا شده باشند. - است ( 5).فاصله بین سکووتماشاچیان باید 6
ب-وسایل داوری-درسالن هاکشتی هنگام برگزاری مسابقات درکنارهرتشک میزوصندلی برای
داوران وهیئت ژوری قرار داده می شود.درسالنهای کشتی اسکوربردهای ویژه این ورزش هر
تشک یک دستگاه نصب می گردد برای هر تشک یک دستگاه نصب می گردد.
ابعادمحوطه تشک های کشتی-برای برگزاری مسابقات رسمی ، باتوجه به ابعاد تشکهای کشتی
12 متر)،ولزوم درنظرگرفتن مسیرتردد مربیان،داوران و...واستقرارمیزوصندلی رئیس تشک ×12)
1/ 1متروحریم عرضی آن 2 / وداوران، حریم طولی تشکهاتادیوارهاویا نرده های اطراف،حدود 7
متربایدباشد.بهترین ابعادسالن برای 3تشک کشتی،بدون در نظر گرفتن محل استقرار تماشاچیان
55 متر خواهد بود.بهتر است فاصله حریم 2متر × وسالن آمادگی وگرم کردن قبل ازمسابقات 16
درنظر گرفته شود.درسالنهای آموزشی وتمرینی معمولا 2 تشک کشتی پهن می گرددو از سقف
ودیوارها برای نصب وسایلی مانند طناب و پله های سوئدی وبرخی ابزار بدنسازی استفاده می
37
شودبه همین دلیل ارتفاع سالنهای تمرینی بایدبلند( 10 تا 7متر)باشد.
جدول ابعاد سالنهای کشتی (تمرینی و مسابقاتی) برحسب تعداد تشک
مساحت( متر مربع)
نوع سالن
یک تشک دو تشک سه تشک چهار تشک
ملی و بین
المللی
16×55 16×40 16×27 16×14
15×49 15×37 15×25 15× منطقه ای 13
- - 11×11 16× محله ای 14
جانمایی سالن های کشتی-
محل احداث- جهت انتخاب محل مناسب برای ایجادسالنهای کشتی بایدبه شرایط وموقعیتهای
زیر توجه ودقت داشت :
38
1اندازه:زمین موردنظربایددارای قابلیت احداث سالن کشتی برای پهن کردن 3تشک استاندارد
با گنجایش کافی برای تماشاگران به تعدادی که در نظر گرفته شده است(حداقل 3هزار نفر)،و
کلیه فضاهای جانبی نظیررختکن،دوش،اداری،پارکینگ.....وطرحهای توسعه ای بعدی را داشته
باشد.ازجمله این طرح ها می تواند خوابگاه یا هتل برای اردوها باشد .
2 موقعیت(انتخاب زمین ورزشگاه):مکانهای ورزشی علاوه بردرنظرگرفتن وضعیت و موقعیت
جغرافیایی نظیرآب وهوا،از نظرموقعیت جغرافیای شهری( محلی)نیز دارای دسترسی آسان برای
بهره برداری بوده و نباید در کنارمراکز عمومی پر رفت و آمدو یا مراکزی که نیازمند آرامش
هستندنظیربیمارستانها،مجتمع های مسکونی و..احداث گردندوارجح آن است که در کنار مراکز
آموزشی نظیرمدارس،دبیرستانهاودانشگاههاوپارک هاساخته شوندو دسترسی لازم به معابرسهل
الوصول نظیربزرگ راههاوخیابانهای اصلی و سرویسهای رفت و آمد عمومی را داشته باشند.
-3 جانمایی بنا(تعیین محل احداث بنا):بایدبه نحوی باشد که ازعوارض زمین برای طراحی و
ساخت نهایت استفاده شده و از عوامل مصنوعی( ساخت وساز)در تکمیل آن بهره گیری شود
وبه عواملی نظیر آفتاب،باد و باران توجه گردد.
-4 جانمایی سالن، براساس مطالعات انجام شده درآزمایشگاههای معتبردرمورد آبهای سطحی،
آبراهها ، پوشش گیاهی،توان بالقوه خاک،نفوذپذیری ومکانیک خاک توصیه می شود.
5 امکان ایجاد،یادسترسی به پارکینگ و فضاهای عمومی را داشته باشند.
فضاهای جنبی مورد نیاز سالن های کشتی-
فضاهای جنبی سالنهای این رشته عبارتنداز:فضای لازم برای رختکن ورزشکاران که درآنهامیز
ماساژ،سرویسهای بهداشتی ودوش به تعدادکافی قرارگرفته باشند (تعدادنفرات هر تیم کشتی
حدود 10 نفرمی باشد،درمسابقات لیگ حداقل 2تیم شرکت میکنندودرمسابقات قهرمانی کشور
تعدادتیمها بیشتراست ولی مسابقات دراوزان مختلف همزمان برگزارنمی شود) ،رختکن برای
داوران وبرگزارکنندگان مسابقات (دراین محل بایدعلاوه برامکانات برای تعویض لباس، فضا
وتجهیزات مناسب برای برگزاری جلسه وجود داشته باشد)،فضای تمرینات برای گرم کردن
وآمادگی قبل ازمسابقات (این فضادرنزدیکی ورودی سالن مسابقه باید باشدوحتمادرآن تشک
پهن گردد)، فضای موردنیازبرای استراحت وتجدیدقوای ورزشکاران ومربیان،سالن واتاق وزن
39
کشی،سوناو آب درمانی(درمجاورت محل وزن کشی باامکانات دوش،سرویسهای بهداشتی)،
اتاق کنترل پزشکی ودوپینگ (این محل برای کمکهای اولیه،جهت ارائه خدمات به مصدومین
ورزشکاروسایرین میباشددرنتیجه بایدقابلیت دسترسی برای همگان را داشته باشدودر آن
سرویسهای بهداشتی نیزوجودداشته باشد)،انباربرای نگهداری تشک هاوتجهیزات مربوطه، محل
استقرارتماشاچیان ودرنهایت فضای اداری.برای سالنهایی که درآن مسابقات بین المللی برگزار
می شود،بایدسالن کنفرانس باظرفیت حدود 200 نفربه همراه امکانات لازم برای خبرنگاران
احداث گردد.دسترسی ورزشکاران،داوران وتماشاچیان به سالن های تمرین ومسابقات به طور
مجزابایدصورت گیرد،وسرویسهای بهداشتی لازم برای هرگروه بایددرمحل ورودی مربوطه در
نظرگرفته شوند.محل استقرار تماشاچیان بایدفاقدامکان (ویاشرائط قابل کنترل) برای حضوردر
محل پهن کردن تشک های کشتی وبرگزاری مسابقات باشد.ودارای نورکافی برای عبورومرور
آ نان باشد.بهتراست صندلیهای مخصوص روی سکوهابرای نشستن تماشاگران تعبیه گردد.
7 متراست. تاتماشاچیان از آسایش / حداقل اندازه توصیه شده برای اندازه صندلیها و نیمکتها 6
بیشتربرخوردارباشند( 4).سکوهابایدطوری طراحی شوندکه تمام تماشاچیان درردیفهای مختلف
امکان دیدن سکوهای مسابقات را داشته باشند.فاصله بین چشم تا بالای سرتماشاچی ردیف
نمایش داده می شود، به متغییرهای زیر وابسته است : c جلو که با حرف
-عمق کف پله یا عمق ردیف نشستن تماشاچیان.
-نقطه تمرکز و ارتفاع چشم تماشاچی درردیف اول.
40
در بدترین حالت خطوط دید ازچشم تماشاچی در هر ردیف باید مماس با بالی سر تماشاچی
ردیف جلو باشد.این فرم شکل سهمی وار ارائه می دهد،که باافزایش ردیف هافاصله دید نیز
برابر 15 سانتیمتر باشد،استانداردی ایده آل است،که بهترین شرائط c بیشتر می شود.اگر متغییر
12 سانتیمتر باشد،استانداردی بهینه و خوب وجود دارد. / دیدبرای تماشاچی مهیامیشود.واگر 6
استانداردی کاربردی و عملکردی c که اکثر تماشاچیان دیدخوبی دارند.اندازه 9 سانتیمتر برای
ارائه میدهد.ووقتی این اندازه به 6 سانتیمترکاهش پیداکندتماشاچیان ردیف عقب تنهامی توانند
زمین بازی را ازفواصل بین تماشاچیان ردیف جلو ببینند.استانداردهای دیدتحت تاثیرارتفاع پله
درهرردیف قرار می گیرد.در تعریف ارتفاع پله می توان از فرمول زیر استفاده کرد:
(R+C) (D+T)
N =------------ -R
D
فاصله بین چشم تا C, فاصله بین چشم تابالای سرنفرجلو R، ارتفاع پله N: که در این فرمول
فاصله بین چشم تا نقطه تقاطع(که اغلب روی خط کناری زمین است)، D، بالای سر نفرجلو
عمق کف پله یا ردیف نشستن است.با این فرمول می توان ارتفاع مناسب برای ردیف های T
41
نشستن تماشاچیان را محاسبه کرد. دسترسی آزادوراحت به سکوهاوخروج بدون مانع از سالن
.( از شرایط یک جایگاه مناسب است ( 9
سیستم های حرارتی و خنک کننده-با توجه به اینکه سقف سالنهای کشتی خصوصا سالنهای
تمرینی بلند می باشند،در نتیجه هوای گرم عمدتا در نزدیک سقف نگه داشته می شود.بنا براین
سیستمهای گرمازایی که از نزدیک کف توزیع دمامی کنند(مانند شوفاژ،یا بخاری های دارای
دمنده و..)مناسب می باشند.البته دستگاههای تهویه هوا مانندفن کوئل در تمامی ورزشگاهها
قابل استفاده و جزو بهترین سیستمهای گرمایشی و خنک کننده می باشند،زیرا قابلیت کنترل
رطوبت رانیزدارامی باشند.استفاده از کولریا پنکه برای خنک کردن سالنهای کشتی می تواند
مفیدباشد، منوط بر اینکه بادآنهابه طور مستقیم به طرف ورزشکاران نباشد.
در ادامه جداول ابعاد و اندازه ها،شرایط محیطی مطلوب ومشخصات جدارهای داخلی سالن
( ارائه می گردد( 5
42
اندازه و ابعاد زمی نهای ورزشی کشتی
حداقل فضای مسقف برای استقرار 2 اتومبیل 25 متر مربع است که با توجه به پارکینگ مورد نیاز به متراژکل افزوده می گردد
M ابعاد
ردیف
فضای مورد نیاز
طول
عرض
ارتفاع
مساحت واحد(م م)
تعداد
M ) مساحت کل 2
(
کلاس طراحی
طبقه احداث
توضیح
6 1 6 3 2 1 اطلاعات و گیشه 3
2 ابعاد زمین
22/5
2تشک 4 16/5
10× 10
1/2 1/ 3 حریم 7
371/125
10 5 2 3 4 سرویس بهداشتی 3
9 1 5 کمک های اولیه 9
24 12 6 رختکن ولاکر 2
10 5 7 دوش 2
8 بدنسازی -
66 2 9 تأسیسات 3
20 6 4 10 بوفه/ تریا 5
30 20 3 11 سکوی تماشاچیان 10
12 فضای ارتباطی درونی و
وردودی
30 30 3
12 30 13 اطاق داور و مربی 4
24 3 14 اطاق اداری 4
6 2 3 15 اطاق نور و صدا 3
10 2 16 انباری 4
30 2/ 17 *پارکینگ 5
جمع کل 1984
43
شرایط محیطی مطلوب سالن های کشتی
عوامل محیطی تعیین کننده
دما به
درجه
سانتیگراد
رطوبت
به درصد
روشنایی
به لوکس
میانگین میانگین تمرینی و
تفریحی
رقابتی
نور طبیعی
و
جهت گیری
میزان
تعویض
هوا
ویژگی محیط
از نظر
اکوستیک
500 40 16
1000
مسابقات
بین المللی و
المپیک و
پخش
تلویزیونی
شمالی –
جنوبی و نور
غیرمستقیم
0/85 مترمکعب
هوای تازه
درهردقیقه بازاء
هرنفربازیکن
بازی در
سکوت
44
مشخصات جدارهای داخلی سالن های کشتی
جدارها
سقف دیوار کف محوطه بازی
خط کشی
رنگ ویژگی رنگ ویژگی
رنگ ویژگی عرض
به میلیمتر
رنگ
آزاد

آزاد
زرد منطقه زون
قرمز
تشک جمع شو، بادوام
و مستحکم، مقاوم در
برابر سرندگی، با
مقاومت نشست مناسب
80-90 سفید
باتوجه به اینکه مسابقات کشتی دارای اهمیت ویژه ای می باشد،بنا براین درسالن مسابقات
این رشته بایدبرای میهمانان ویژه و فعالیت رسانه های گروهی(رادیووتلویزیون،مطبوعات
وسایتهای خبری) فضاهای اختصاصی طراحی واجرا شود.این فضاها باید محفوظ(ازنظر
ورود و خروج،امکان پذیرایی،سرویس های بهداشتی مجزاوصندلیهای مناسب باشدودارای
امکانات مخابراتی و الکترونیکی)باشد.درنزدیکی این فضا که عمدتابخشی از محل استقرار
تماشاچیان است،مناسب است ردیفی ازصندلیهای سالن به پیشکسوتان و بزرگان این رشته
اختصاص یابد.با ذکر وحک نام قهرمانان ومربیان نامداربرروی صندلیهای این بخش احترام
بیشتری برای آنان است.درتصویرصفحه بعدنیز محاسبه زوایای لازم برای احداث سکوهای
تماشاچیان به نحوی که دید مناسب داشته باشند ارائه شده است.
45
علاوه براینهابرای رفاه حال تماشاچیان گیشه های بلیط فروشی،غذاخوری ،بوفه و فروشگاه
46
وسایل ورزشی وبهداشتی نیز طراحی و اجرا شود.ضمنابرای حضور معلولین در این سالنها
نیزبایدپیش بینی های لازم درطراحی واجرا بشود.طرح زیر یکی از روشهای پیشنهادی در این
رابطه است.
47
در سالنهای تمرینی و یا مسابقاتی در صورتیکه محیط برای احداث سکوهای تماشاچیان وجود
نداشته باشد،می توان از سکوهای متحرک استفاده نمود.سایرنکات درمورد حریم هاباید رعایت
شوند.برخی خصوصیات و استانداردهای این سکوهادر شکل زیر ارائه شده است.
48
باتوجه به ظرفیت ورزشگاه وسالن کشتی،برنامه هاوانواع مسابقات،نیازبه فضای پارکینگ،برای
خودروهای(عمومی وخصوصی)تماشاگران،بازیکنان،داوران وبرگزارکنندگان مسابقات مدیران،
و کارکنان ورزشگاه و میهمانان ویژه می باشد
برای پارکینگ بازیکنان،باید فضا برای اتوبوسهای کلیه تیمها فراهم باشد تامستقیماوبدون
برخورد با جمعیت،به رختکن بازیکنان دسترسی داشته باشند.
پارکینگ برای کارکنان، مدیران،برگزارکنندگان مسابقات، وکارکنان ورزشگاهها بایدپارکینگی
مجزا،مشخص،ایمن،تحت مراقبت وکنترل شدید باشند واحتمالابا تلویزیون مدار بسته کنترل
شوند.
پارکینگ رسانه های گروهی: فضایی به وسعت مناسب باید به هریک رسانه ها نظیر اتوبوسهای
شهری وبین شهری، ماشینهای سواری ،موتورسیکلت ودوچرخه و خودروتماشاگران معلول
اختصاص یابد( 5).اندازه و ابعاد سالن کشتی در صفحه بعد ارائه شده است.
49
اندازه و ابعادسالن ورزشی کشتی
حداقل فضای مسقف برای استقرار 2 اتومبیل 25 متر مربع است که با توجه به
پارکینگ مورد نیاز به متراژکل افزوده می گردد
M ابعاد
ردیف
فضای مورد نیاز
طول
عرض
ارتفاع
مساحت
واحد(م م)
تعداد
مساحت
M کل( 2
(
کلاس طراحی
طبقه احداث
توضیح
6 1 6 3 2 1 اطلاعات و گیشه 3
9 16/5 22/ 2 ابعاد زمین 5
1/2 1/ 3 حریم 7
371/125
10 5 2 3 4 سرویس بهداشتی 3
9 1 5 کمک های اولیه 9
24 12 6 رختکن ولاکر 2
10 5 7 دوش 2
8 بدنسازی -
66 2 9 تأسیسات 3
20 6 4 10 بوفه/ تریا 5
30 20 3 11 سکوی تماشاچیان 10
12 فضای ارتباطی درونی
و وردودی
30 30 3
12 30 13 اطاق داور و مربی 4
24 3 14 اطاق اداری 4
6 2 3 15 اطاق نور و صدا 3
10 2 16 انباری 4
30 2/ 17 *پارکینگ 5
18 راه پله
جمع کل 1984
50
ایمنی در سالنهای کشتی-
-1 درسالنهای کشتی تمرینی می بایست به فواصل ایمنی بین تشک ودیوارونرده های موجود
(احتمالی) توجه کافی بشود.
-2 در صورت فقدان فاصله مناسب بین این فضاهادیوارهابه وسیله اسفنج و یا پدهای لاستیکی
رنگی پوشانده شوند،زیرادر هنگام اجرای فنون پرتابی امکان برخوردکشتی گیران باآنها و بروز
آسیب وجود دارد.
3 - درسالنهای مسابقات حفظ حریم حداقل 3 متری ازکناره های تشک تاموانع احتمالی، ایمنی
لازم را برای ورزشکاران به وجود می آورد.
-4 تشکهای کشتی به دلیل چندتکه بودن،درهنگام پهن کردن نیازبه مهاردارند.برای مهار قطعات
تشک کشتی که درکنارهم قرارمی گیرند،از موانع چوبی ظریف دورا دور تشک به حالت قاب
استفاده می شودویاازطناب بهره گرفته می شود.وسپس روکش تشک نصب می شود.نصب
تشکهای کشتی نیاز به آموزش و تجربه دارد.
-5 مکان استقرارتماشاچیان درسالنهای کشتی بایدبه نحوی طراحی گرددکه مسیرورود و خروج
آنان کاملا مجزا ازمسیرهای تردد ورزشکاران،مربیان،داوران و عوامل اجرایی باشد.
-6 محل مناسب سرویس های بهداشتی مربوط به تماشاچیان مدخل ورودی وخروجی میباشد.
-7 وجودنرده های مناسب ومحکم حدفاصل محل پهن کردن تشکهای کشتی وسکوهای
تماشاچیان که از ورود آنان به محل برگزاری مسابقات جلوگیری نماید،درطراحی واجراباید
مدنظر قرار گیرد. 8-تمهیدات لازم برای جلوگیری ازایجادارتباط وبرخورد بین تماشاچیان
وورزشکاران،مربیان و..... مسابقات درمحل ورودوخروج به سالن بایدوجودداشته باشد.ازجمله
نصب توری،حفاظ و یااحداث دیوارحایل درمحل ورودورزشکاران وسایر عوامل به سالن،به
نحوی که مشکل دیدن تشکهارابرای تماشاچیان ایجادنکند.
-9 سکوهای تماشاچیان درارتفاع دو تا سه متری ازکف سالن ساخته شوند،ودیواریک متری
51
برای جلوگیری ازسقوط آنان حدفاصل سکوها وسالن کشیده شود،دراین حالت زیر سکوهای
تماشاچیان نیزکاربردهای ویژه ای خواهندیافت.
-10 نرده وحفاظ باید در بالای محل ورود ورزشکاران به سالن درامتداد سکوهای تماشاچیان
وروی دیوارحایل بین تونل ورودی ورزشکاران به سالن کشیده شود، تاازاحتمال پرتاب اشیاء
مختلف به طرف ورزشکاران جلوگیری شود.
-11 فواصل لازم برای عبور و مرورتماشاچیان متناسب باظرفیت سالن بایدوجودداشته باشد، تا
امکان تخلیه سریع سالن بعداز برگزاری مسابقات ویاشرایط ویژه به وجود آید.
عمده ترین موارد ایمنی که درطراحی و اجرای سالن های ورزشی باید مورد توجه قرارگیرند،
عبارتست از:
-11-1 زمان اسمی تخلیه وتامین فرصت کافی برای خروج ایمن ورزشکاران و تماشاچیان از
سالن رعایت شود،که براین اساس نوع مسیر و تعداد صندلی ها متفاوت خواهد بود.
-11-2 تدارک راههای متعددفراراز کلیه صندلی ها(راههای خروج).
-11-3 رعایت حداکثرمسافت فرار(دسترس خروج)ازهر صندلی تماشاچی تامسیرحفاظت شده.
-12 راه خروج یاراه فرار ازحریق احتمالی، درسالن های ورزشی عبارتست از:
فاصله بین صندلیهای تماشاچی یازمین ورزشی تامعبرعمومی،که شامل دسترس خروج( فاصله
بین صندلی تماشاچیان تامسیرهای حفاظت شده فرار)،خروج(مسیرهای حفاظت شده)و خروج
نهایی یاتخلیه خروج(فاصله بین انتهای یک خروج و یک معبر عمومی)می باشد.
-13 ضوابط اصلی راه های خروج که در طراحی سالن های ورزشی باید در نظر گرفته شود. این
ضوابط شامل: دسته بندی سال هابرحسب بارمتصرف، بررسی ظرفیت وتعدادراهها، مدت زمان
تخلیه ، مسیرهای حفاظت شده(خروج)،حداکثردسترس خروج،تخلیه خروج وجانمایی صندلی
های تماشاچیان می گردد.
-14 درسالن های ورزشی سرپوشیده ظرفیت راه های خروج باید همانند تصرف های تجمعی بر
52
پایه زمان اسمی خروج 200 ثانیه تعیین شود.
-15 درطراحی وبلوک بندی صندل یهای تماشاچیان بایدکلیه بلو کهاراه فرار از حریق شامل
دسترس خروج، خروج و تخلیه خروج در نظر گرفته شود.
-16 برای هرصندلی ویا هرنقطه دیگری درسطح کف هرسالن ورزشی بایدحداقل دو مسیر
متفاوت مستقل به منظور هدایت ورزشکاران و مردم به فضای آزادبه وسیله یکی ازدو طریق
زیر وجود داشته باشد:
الف-برای خروج نهایی (تخلیه خروج)، حداکثر طول دسترس خروج (فاصله بین دورترین
در سال نهای (« خروج » صندلی تماشاچی تا درهای خروج منتهی به مسیر حفاظت شده فرار
ورزشی 22 متر توصیه شده است.
ب-عرض مفید خروج ها ومسیرهای فرار نیز راهروهای بین بلوک صندلی ها و راه پله ها باید با
درنظرگرفتن حداکثرتعدا افرادی که ممکن است در سالن حضور یابند بر اساس هر 20 نفر 11
1 متر کمتر باشد. جدول / سانتیمتر محاسبه شود.حداقل فرعی هر خروج یا مسیر فرار نباید از 1
2 متر را نشان می دهد. / 1 متر تا 2 / صفحه بعد ظرفیت راههای خروج با عرض 1
ظرفیت و عرض راههای خروج
حداکثر
تعداد افراد
عرض راه
خروج (متر)
حداکثر
تعداد افراد
عرض راه
خروج (متر)
حداکثر
تعداد افراد
عرض راه
خروج (متر)
200
220
240
260
1/1
1/21
1/32
1/43
280
300
320
340
1/54
1/65
1/76
1/87
360
380
400
600
1/98
2/09
2/20
3/30
53
-17 به طور کلی عرض راههای خروج در تمامی طول مسیر باید تا ارتفاع 2 متر بالاتر از سطح
7 سانتیمتر برای / کف کاملاً آزاد و بدون مانع در اختیار باشد و ممکن است حداکثر 5
پیش آمدگی نرده و 3 سانتیمتر برای ازاره در نظر گرفته شود.
-18 درهایی که سال نهای ورزشی را به سایر بخ شهای بنا مرتبط می سازد ممکن است از نوع
مقاوم حریق وخودبسته شو انتخاب شود لیکن درهایی که به فضای آزادباز می شود باید از نوع
درهای فرار از حریق باشد.
-19 درهای فرار از حریق باید از طرف خارج بسته بوده و از سمت داخل قابل باز شدن باشد
به نحوی که درمواقع اضطراری بسهولت وفوریت مورداستفاده قرارگیرد.اینگونه درها همچنین
بایدطوری ساخته ونصب شوندکه هنگام بسته بودن،سطح داخلی آن باسطوح دیوارهای مجاور
به صورت هم سطح قرار گیرد.
-20 استاندارددیوارهای دوربند پلکانها و مسیرهای حفاظت شده فرار،از نظر ایستایی و عملکرد
دربرابرحریق باید متناسب بامیزان مخاطره انتخاب شود لیکن در هر صورت نوع مقاومت حریق
آن نباید از 30 دقیقه کمتر باشد.
-21 در طراحی راههای فرار از حریق تسهیلات لازم برای استفاده معلولین در مواقع اضطراری
باید در نظر گرفته شود.
-22 در طرح و اجرای مسیرهای فرار به منظور تسهیل در امر تخلیه و کمک به کار مبارزه با
حریق پیش بینی های لازم برای کنترل دود باید به عمل آید. سیستم تهویه دود باید به نحوی
طراحی شود که تخلیه طبیعی یا الکتریکی همراه با ورود هوای جایگزین صورت گیرد.
-23 طراحی فضاهای مخاطر هآمیزازقبیل موتورخانه تاسیسات مکانیکی،پست برق،انبارو مانند آن
. ( بایدبه نحوی باشد،که ورودبه این قبیل اماکن ازمحلهای مور استفاده عموم امکان پذیر نباشد( 8
-24 استانداردهای فعلی برای پله ها، 56 سانتیمتراست،تاافرادبتوانندبراحتی حرکت کنند.عرض
پله هاباید حداقل یک مترباشد،تا دونفر به راحتی بتوانند از کنار هم عبور کنند.با این حال افراد
54
برای بالا رفتن به فضایی بیش از 56 سانتی مترنیازندارند،ولی برای پایین رفتن ازپله ها،فضایی
. ( بیشترنیازاست.این موضوع رامیتوان درتغییرجهت ونوسان افرادهنگام حرکت مشاهده نمود( 7
علاوه بر موارد فوق باید نکات زیر را نیز مورد توجه قرار داد:
-1 گیت های بازرسی ورودی به ورزشگاه، نباید با خروجی ها تداخل داشته باشند.
-2 اگرسالن دارای ظرفیت تا 6000 نفرتماشاچی راداردبایددرهرخروجی ومسیر فرار،دست
کم سه راه پله وجود داشته باشد.
-3 پله های راهروهای خروجی بایددارای نرده هایی باشیب 8 درصد باشد.نرده های مسیر
خروج باید درهرسه ردیف دارای فاصله برابر باشند و بیشترین فاصله نبایداز 5 ردیف
تجاوزکند،بطوری که مردم بتوانندبدون مجبورشدن به گردشهای غیرضروری باگامهای
زیاداز محل استقرار خود حرکت کنند.
0 مترازجلوی صندلی تاپشت صندلی جلویی / -4 راهروهای بین صندلیهادست کم باید 3
فاصله داشته باشد.
-5 درهرردیف نباید بیش از 100 صندلی وجودداشته باشد.حدفاصل ردیف هابایددسترس
خروج باشد.
-6 دسترس خروج (کریدورها) نباید بیش از 6 متر ادامه داشته باشد.
1 سانتی متر باشد. / -7 پادری ها نباید بیش از 2
-8 بااینکه حداقل فضابرای هرنفر 46 سانتی متراست،بهتراست عرض راهروهاافزایش یابد.
-9 حداقل ارتفاع پله های راهروهاباید 10 سانتی متر و حداکثر 20 سانتیمتر باشد. افزایش
ارتفاع موجب کاهش سرعت حرکت به ویژه به هنگام پایین آمدن افراد می شود.
-10 نرده هادرصورتی که پایه های راهروبیشتراز 76 سانتیمتربه درون زمین فرومی روند،باید
بیش از 91 سانتی مترارتفاع داشته باشند.
55
ضمناهشداردهنده های اعلام حریق برای تمامی اماکنی که بیش ازسیصد نفر درآنها حضور
دارند،الزامی است و درصورت وجودآب پاش های خاموش کننده آتش، فاصله آنها با هر
.( خروجی نباید بیشتر از 46 تا 60 متر باشد( 7
56
منابع و ماخذ کشتی-
www.parssportnews.ir -1 کشتی در ایران - پارس اسپورت
www.iawf.ir/ -2 وبگاه رسمی فدراسیون کشتی ایران
-3 گنجینه فنون کشتی آزاد و فرنگی –ابوالقاسم رایگان تفرشی-انتشارات کمیته ملی المپیک-
.1383
www.iawf.ir/ - -4 قوانین و مقررات داوری کشتی
.1374– 132- -5 موازین فنی ورزشگاه های کشور- سازمان برنامه و بودجه- نشریه 3
http://www.erfansport.com -6 شرکت تشک های ورزشی عرفان تهران
. -7 مدیریت اماکن ورزشی- گیل فرد-ترجمه دکتر حسن اسدی و .....-انتشارات دانشگاه تهران- 1388
1374– 132- -8 موازین فنی ورزشگاه های کشور- سازمان برنامه و بودجه- نشریه 2
-9 تدوین ضوابط طراحی فضاهای ورزشی-مهندسین مشاور نوی –جزوه مربوط به کشتی.





chapta

no
45
yes
41
Replyپاسخ
Toty در تاریخ 29 مرداد 1391
Ecoonmeis are in dire straits, but I can count on this!




تمامي كالاها و خدمات اين فروشگاه، حسب مورد داراي مجوزهاي لازم از مراجع مربوطه مي‌باشند و فعاليت‌هاي اين سايت تابع قوانين و مقررات جمهوري اسلامي ايران است
کلیه حقوق محفوظ و متعلق به سایت حرکت می باشد - نقل قول مطالب تنها با ذکر منبع بلامانع است
Best view: 1024*768 Internet Explorer 8 & Firefox 9
Copyright © 2012 http://harakat.ir - All rights reserved